آیا تغییر سیاست ترکیه در قبال اسد، آغازی بر پایان جنگ سوریه است؟

p
By
Article Summary
معاون نخست وزیر ترکیه می‌گوید: "ما باید با هر آنچه در دست داریم کار کنیم." شکاف فرقه‌ای در حلب وجود ندارد. خط ارتباطی ناقص کردها با سوریه.

محمد شمشک، معاون نخست وزیر ترکیه روز ۲۰ ژانویه گفت "که واقعیت‌های موجود به شدت تغییر کرده‌اند و به همین دلیل، می‌دانید،  ترکیه بیشتر از این نمی‌تواند روی یک راه حل بدون (رئیس جمهور سوریه بشار) اسد پافشاری کند و می‌دانید، چنین چیزی واقع گرایانه نیست. ما باید با هر آنچه در دست داریم کار کنیم."

اظهارات شمشک تنها سه روز پیش از مذاکرات صلح سوریه که به میانجی گری روسیه در آستانه قزاقستان انجام می‌شود، عنوان می‌شود.

اسد گفته که اهدافش از مذاکرات آستانه "گفتگو بین دولت و گروه‌های تروریستی برای برقراری آتش بس است تا به آن گروه‌های مخالف فرصت پیوستن به آشتی ملی در سوریه داده شود. معنی این آشتی این است که این گروه‌ها باید سلاح‌هایشان را تحویل دهند تا توسط حکومت مورد عفو قرار بگیرند. این تنها چیزی است که در حال حاضر میتوان انتظارش را داشت."

ایالات متحده هیئتی برای شرکت در این مذاکرات به آستانه نخواهد فرستاد. آمریکا تنها با حضور سفیرش در قزاقزستان و آن هم در جایگاه ناظر، در این گفتگوها شرکت می‌کند.

تغییرات در سیاست ترکیه در قبال سوریه در شرایطی روی می‌دهد که آنکارا با روی کار آمدن دولت جدید در ایالات متحده، انتظار شروعی دوباره در روابط بین دو کشور دارد. مولود چاووش اغلو، وزیر امور خارجه ترکیه در مقاله‌ای که چندی پیش در روزنامه واشنگتن پست منتشر کرد مدعی شد که ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما "در بسیاری از مسائل حیاتی ترکیه را مورد انتقاد، کم‌توجهی و بی مهری قرار داده بود."

ترکیه محتملا از چشم انداز بهبود در روابط با ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ خشنود است. مایکل فلین، مشاور امنیت ملی ایالات متحده روز ۸ نوامبر نوشت که ایالات متحده باید روابطش با ترکیه را در اولویت قرار دهد. فلین در ادامه گفت که فتح الله گولن، رهبر مذهبی ترک که در ایالت پنسیلوانیای آمریکا اقامت دارد و ترکیه او را مسئول کودتای نافرجام ماه ژوئیه می‌داند "در حال شیادی است و ما نباید پناهنگاهی امن در اختیارش قرار دهیم."

با این وجود، به نوشته سمیح ایدیز، "به نظر می‌رسد مشکل این است که بر آورده شدن انتظارات ترکیه تنها در صورت رسیدن آمریکا به خواسته‌هایش ممکن است و جای اندکی برای مذاکره و عقب نشینی‌های معقول باقی می‌ماند. در واقع آنکارا می‌گوید اگر دو خواسته مشخصش عملی نشوند، امید چندانی برای بهبود روابط با ایالات متحده وجود ندارد."

یکی از این دو خواسته، قطع حمایت آمریکا از حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) کردهای سوریه و شاخه نظامی‌اش موسوم به یگان‌های مدافع خلق (YPG) است. آنکارا مدعی‌است این جریان به حزب کارگران کردستان (PKK) که ترکیه آن را گروهی تروریستی می‌داند وابسته است. خواسته دیگر ترکیه از آمریکا، استرداد فتح‌الله گولن است.

بعید به نظر می‌رسد که اختلافات بر سر کردهای سوریه و گولن به زودی حل شوند. ایالات متحده برای استرداد یک تبعه خارجی باید ملزومات مبتی بر شواهد و رویه‌های قضایی زمان بر زیادی را در نظر بگیرد. همچنین رها کردن حزب اتحاد دموکراتیک و  یگان‌های مدافع خلق که در مرکزیت ائتلاف آمریکا علیه دولت اسلامی قرار دارند، فشار زیادی روی آمریکا به وجود می‌آورد. به خصوص که ائتلاف ضد دولت اسلامی خود را برای بازپس گیری شهر رقه آماده می‌کند.

به نوشته آمبرین زمان، "همانطور که حضور گولن در آمریکا به عنوان مشکلی در روابط ایالات متحده با ترکیه باقی می‌ماند، بازداشت کشیش آمریکایی اندرو برانسون نیز بین دو کشور مشکل‌ساز می‌شود. بازداشت اندرو جانسون در ترکیه توجهی به خود جلب نکرده‌است ولی وضعیت در ایالات متحده متفاوت است." جانسون به اتهام عضویت در یک گروه تروریستی محکوم شده و در ازمیر زندانی است.

زمان در ادامه می‌گوید، "صرفا جهت اطمینان باید گفت که یکی از دستاوردهایی که به دولت اردوغان نسبت داده می‌شود این است که او بیش از همه پیشینانش برای گروه‌های غیر مسلمان در ترکیه منفعت داشته‌است. اما از زمان کودتای ۱۵ ژوئیه شرایط تغییر کرده‌است. ده‌ها هزار نفر به اتهام ارتباط داشتن با گولنیست‌ها بازداشت شده‌اند. اکثر این بازداشت‌ها بر اساس شواهد کوچک و غیر قطعی انجام شده‌است و تعداد زیادی انسان بی‌گناه -مااند جانسون- نیز در این تور گرفتاده شده‌اند."

 

"شکاف فرقه‌ای در حلب وجود ندارد."

فهیم تاستکین که از حلب گزارش می‌دهد، می‌نویسد: "بر خلاف تحلیل غالب که در بیرون سوریه بسیار محبوب است، کشور چند پاره نیست. علی رغم کارزارهای فرقه‌گرایانه و درگیری‌هایی که گروه‌های جهادی با پول‌ کشورهای حوزه خلیج دریافت کرده‌اند، فرقه گرایی سوری‌ها را از هم جدا نکرده‌است. بر خلاف آنچه گفته می‌شود، شکاف فرقه‌ای بین مردم و ارتش سوریه وجود ندارد. با بررسی دقیق سازوکارهای درونی، می‌توان دید که این جنگ، جنگ بین علویان و سنی‌ها و یا مسلمانان و مسیحیان نیست. تنها در حمص، جایی که درگیری‌ها شروع شد، حملات نظام مند سنی‌ها علیه علویان، شیعیان و مسیحیان باعث ایجاد شکافی فرقه‌ای شد که آن هم عمری کوتاه داشت."

تاستکین می‌افزاید، "حلب بهترین نمونه برای این است که ببینیم این جنگ،‌ فرقه‌ای نبوده‌است. دستکم شش شخصیت برجسته سنی به دلیل مخالفت با قیام مسلحانه کشته شدند. رهبران مذهبی سنی به دلیل نپیوستن به جنگ دائما در خطر بوده‌اند. آزاردهنده ترین سوالی که می‌توان از سربازان در جبهه حلب پرسید، این است که آیا سنی هستند یا علوی. هیچ چیزی به اندازه این سوال، سوری‌ها را عصبانی نمی‌کند."

علاوه بر تخریب‌ها و بحران‌های انسانی ترسناک، سوری‌ها از آفت فساد نیز رنج می‌برند. به نوشته تاستکین، "تا آنجایی که من می‌توانستم ببینم، اسد امروز بیشتر از گذشته محبوب است. قطعا این محبوبیت او شامل حال کل رژیم نمی‌شود. به نظر کارمندان، سیاست مداران و شهروندانی که المانیتور با آنها در حلب و دمشق مصاحبه کرده، رژیم در رشوه و فساد غرق شده است و نمی‌تواند مدتی طولانی دوام بیاورد. مردم خواستار محاکمه بعضی از مقامات دولتی خواهند شد. کشور هزینه گزافی بابت جنگ داده است و طاقت کسانی را که از روابط، تبعیض، فساد و سوء استفاده سود می‌برند، نخواهد داشت."

همچنین تاستکین به پیچیدگی نقش ایران در سوریه در قیاس با نقش روسیه و حزب‌الله نیز اشاره می‌کند. به نوشته او "کسی نقش روسیه را به چالش نخواهد کشید. اما اوضاع درباره متحد دیگر حکومت، ایران متفاوت است. دیدن کینه‌توزی مردم و حتی برخی از مقامات نسبت به رفتار مداخله گرایانه ایران کار سختی نیست. حتی بسیاری از سوری‌ها ترجیح می‌دهند با روسیه متحد شوند، چرا که مداخله‌ای از طرف این کشور در امور داخلی‌شان ندیدند. علاوه بر این، به المانیتور گفته شده که رفتار سلطه جو و از بالا به پایین ایران برای ارتش سوریه آزاردهنده بوده‌است."

"مشکلات سور‌ی‌ها با ایران به شکلی عجیب در مورد حزب الله که توسط ایران حمایت می‌شود، صدق نمی‌کند. حزب الله از همان پس زمینه فرهنگی سوریه است. سید حسن نصرالله، رهبر حزب‌ الله کمتر از رئیس جمهوری سوریه،‌ بشار اسد در این کشور اعتبار ندارد. همه جا در دمشق، حمص و جاهای دیگر -و حتی در حلب با هویت سنی پر سابقه‌اش- پوسترهای نصرالله دیده می‌شوند و مسیحیان علاقه زیادی به او دارند."

 

خط ارتباطی ناقص کردها با سوریه

حکومت‌های سوریه و ترکیه منفعت مشترکی در محدود کردن خودمختاری کردها در شمال سوریه دارند. بنا بر گزارش این هفته تاستکین، "در حلقه‌های سیاسی و نظامی در دمشق، شعار «خودمختاری دموکراتیک» کردها، پیش درآمدی بر جدایی محسوب می‌شود. سوری‌ها معتقدند ایالات متحده بازی‌هایی در منطقه راه انداخته است. به همین خاطر رفتن به قامشلی برای بسیاری شک برانگیز است."

تاستکین ورود به فرودگاه قامشلی را توصیف می‌کند: "فرودگاه قامشلی یک دروازه مرزی ترکیه است. ارتش سوریه ساختمان‌های عمومی اطراف را یک محوطه مربعی و جاده‌ای که این محوطه را به فرودگاه وصل می‌کند، تحت کنترل دارد. یگان‌های مدافع خلق و پلیس کردها از این ناحیه دور هستند. حتی در درون قامشلی، کسانی که قصد سفر از یک سمت شهر به طرف دیگر را دارند، برای برخورد نکردن با نقاط بازرسی ارتش، مسیری پیچیده را طی می‌کنند. سربازان ارتش سوریه با یونیفورم و اسلحه وارد مناطق تحت کنترل کردها نمی‌شوند. بزرگراهی که فرودگاه را به شهر وصل می‌کند و تحت کنترل ارتش است، پر از عکس‌های مشترک بشار اسد و سید حسن نصرالله است. دیوارها پر از شعارها و عکس‌های حافظ و بشار اسد است. شعاری که در چهار راه اصلی در نزدیکی ادارات دولتی دیده می‌شود این است: «از سوریه دفاع کن.» ...در پس بزرگراه تحت کنترل ارتش اما همه چیز متفاوت است. تصاویر اسد با تصاویر عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کردستان جایگزین شده‌اند."

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: turkish-us relations, fethullah gulen, donald trump, kazakhstan, iran-syria relations, hezbollah in syria, ypg, aleppo, bashar al-assad
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept