نبض ایران

چرا برخی از زوج‌های جوان ایرانی بچه‌دار نمی‌شوند؟

p
By
Article Summary
با توجه به کاهش میزان تولد نوزادان و افزایش درصد زوج‌های نابارور در ایران، دولت این کشور کمک‌های مالی برای درمان ناباروری را افزایش می‌دهد.

ماه گذشته دولت ایران اعلام کرد که با توجه به افزایش میزان ناباروری، تا ۸۵ درصد از هزینهٔ درمان زوج‌های نابارور را در بیمارستان‌های دولتی تحت پوشش قرار می‌دهد. مطالعات محققان پزشکی نشان میدهد که بیش از ۲۰ درصد زوج‌های ایرانی نمی‌توانند بچه‌دار شوند؛ این میزان در جهان بین ۸ تا ۱۲ درصد است.

اقدام اخیر دولت،‌ گام دیگر جمهوری اسلامی برای تشویق فرزندآوری است که آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در سال‌های اخیر خواستار آن شده است. در این راستا، از بودجهٔ‌ تنظیم خانواده کاسته شده و استفاده از روش‌هایی مانند وازکتومی (بستن لولهٔ مردان) با محدودیت مواجه شده است.

ایران مدت‌هاست که در درمان ناباروری در میان کشورهای خاورمیانه پیشتاز است و نه تنها زوج‌های ایرانی، بلکه از سایر کشورهای همسایه نیز به کلینیک‌ها ناباروری این کشور -که تعدادشان به یک‌صد باب می‌رسد- می‌روند تا از مزایای موضع مناسب ایران در قبال روش‌های درمانی ناباروری، استفاده کنند. مع‌الوصف، سئوال این‌جاست که چرا میزان ناباروری در ایران بیش از معدل جهانی است.

جامعهٔ پزشکی تعیین دلایل ناباروری را امری دشوار می‌داند. در مورد ایران، برخی محققان پزشکی به احتمال تأثیر آلودگی هوا در سال‌های اخیر اشاره کرده‌اند. با این حال، کشورهایی مانند چین و مکزیک میزان بیشتری از آلودگی هوا را در دورانی طولانی‌تر داشته‌اند و میزان ناباروری زوج‌ها در آن بالاتر نرفته است. بنابراین، اگر چه آلودگی می‌تواند یک عامل کمک‌کننده باشد، دلیل اصلی نیست.

در سطحی عمومی‌تر،‌ ناباروری در خاورمیانه به طور کلی از معدل سایر کشورهای جهان بیشتر است. مارسیا اینهورن، استاد انسان‌شناسی در دانشگاه ییل که در تکنولوژی کمک-باروری در این منطقه تخصص دارد، می‌گوید که میزان بالای ازدواج میان فرزندان خواهران و برادران، به‌خصوص فرزندان اول، یک دلیل عمده است. او در اظهاراتش که بر پایهٔ یافته‌های دهه‌ها تحقیق در منطقه است،‌می‌گوید که ناباروری مردان «داستان پنهان خاورمیانه است.»

با این حال، پزشکان در ایران به عوامل دیگری اشاره می‌کنند که در این معادله دخیل هستند. دکتر مهشید هاشمی،‌ پزشک ساکن تهران،‌ به المانیتور گفت: «عوامل متعددی را باید در این مورد دخیل بدانیم؛ یکی از فاکتورهایی که در ایران به آن‌ها خوب دقت نشده اما در کشورهای دیگر نقش آن‌ها ثابت شده است،‌ بیماری‌های قابل انتقال از راه‌های آمیزشی است که درمان نشدن آن‌ها می‌تواند یک عامل اساسی در ناباروری باشد.»

بررسی سالانه پزشکی برای عفونت‌های منتقلهٔ جنسی مانند سوزاک و کلامیدیا که در صورت درمان نشدن به ناباروری منجر می‌شوند، کار آسانی است. با این حال، مشکل این‌جاست که پزشکان، زنان ازدواجنکرده را برای این بیماری‌ها تست نمی‌کنند مگر آن‌که بیمار از آن‌ها بخواهد. دکتر حسین اشرف، متخصص ناباروری در اصفهان، به المانیتور گفت: «یک واقعیت ساده وجود دارد که مردم ما بیش از هر زمان دیگر، بیشتر و بیشتر روابط جنسی پیش از ازدواج را تجربه می‌کنند؛ با این حال کماکان چک‌کردن مردان و زنان [ازدواج‌نکرده] برای بیماری‌های جنسی، یک تابوی اجتماعی باقی مانده است.»

طبق اطلاعات مرکز کنترل بیماریهای ایالات متحده (CDC)، کلامیدیا و سوزاک از دلایل مهم اما قابل پیشگیریِ نازایی و بیماری التهابی لگن هستند. حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از زنان مبتلا به کلامیدیا در صورت عدم درمان، به بیماری التهابی لگن مبتلا می‌شوند. خطرناک‌تر از آن برای مبتلایان به کلامیدیا، ابتلای بعدی به عفونت لوله‌های فالوپ است که نشانه‌ٔ چندانی از خود بروز نمی‌دهد. بیماری التهابی لگن و عفونت‌های «خاموش» که در قسمت‌های بالایی دستگاه تناسلی روی دهند، ممکن است صدماتی دائمی به لوله‌های فالوپ، رحم و بافت‌های اطراف آن‌ها وارد کنند و موجب نازایی شوند. هر دو بیماری در صورت تشخیص زودهنگام، قابل درمان هستند. به همین دلایل، مرکز کنترل بیماری‌های ایالات متحده به زنان زیر ۲۵ سال که فعالیت جنسی دارند، زنانی که بیش از یک شریک جنسی دارند و آنانی که شریک جنسی‌شان مبتلا به بیماری‌های قابل انتقال از طریق آمیزش است، توصیه می‌کند تا به صورت سالانه مورد آزمایش قرار بگیرند.

گلاره، مهندس ۲۷ ساله ساکن شهر شیراز به المانیتور گفت: «هیچ‌کدام از پزشکان من هرگز این آزمایش‌ها را برایم انجام نداده‌اند.» او افزود: «من ازدواج نکرده‌ام اما رابطهٔ جنسی دارم و راستش را بخواهید حتی نمی‌دانستم که باید از پزشکم بخواهم که این کار را انجام دهد. پزشک نیز فرض کرد که چون مجرد هستم، پس لازم نیست درباره بیماری‌هایی که ممکن است از راه سکس به آن‌ها مبتلا شوم، سئوالی بپرسد.»

دکتر اشرف قبول دارد که اگر یک بیمار ازدواج نکرده باشد، بسیاری از همکاران او سئوالات مربوطه را نمی‌پرسند. این پزشک به المانیتور گفت: «من واقعیت اجتماع امروزمان را می‌دانم و سعی می‌کنم همکارانم را متقاعد کنم که یک جوان ازدواج‌نکرده ممکن است فعالیت جنسی داشته باشد؛ لیکن کار مشکلی است. با وجود رواج در میان نسل جوان، هنوز تابوی بزرگی برای نسل ماست و باید با آن روبه‌رو شویم.»

برخی دیگر از بیماران، خاصه آن‌ها که از نظر اقتصادی نمی‌توانند در شهرهای بزرگ به مطب‌های خصوصی بروند، از این شکایت دارند که حریم خصوصی مناسبی در مطب پزشک برای پرسیدن سئوال‌های این‌چنینی وجود ندارد. سارا، جوان ۲۵ ساله که ساکن شهر کوچکی در حوالی یزد است، به المانیتور گفت: «هر وقت به مطب می‌روم، افراد دیگری هم آن‌جا هستند.» سارا نیز روابط جنسی دارد و می‌گوید با توجه به کوچکی شهر، حتی اگر با دکتر تنها باشد، از گفتن این که روابط جنسی دارد، می‌هراسد. او می‌گوید: «با این که می‌دانم زنان ازدواج‌نکردهٔ دیگری هم در شهر ما هستند که روابط جنسی دارند، فکر می‌کنم که دکتر در مورد من بد فکر می‌کند.»

نگار، مهندس ۲۹ ساله اهل اصفهان به المانیتور می‌گوید: «نمی‌دانم چرا ما مشکل حامله‌نشدن داریم.» او و همسرش پیش از مراجعه به پزشک متخصص، دو سال برای بچه‌دار شدن صبر کردند و اکنون برای عمل لقاح مصنوعی آماده می‌شوند. نگار اشاره کرد که در میان دوستانش، دست‌کم پنج زوج دیگر که اواخر دههٔ بیست‌سالگی هستند نیز به لقاح مصنوعی متوسل شده‌اند.

دکتر هاشمی در این باره می‌گوید: «شگفت‌انگیز این‌جاست که ما اکنون زوج‌های بیشتر و بیشتری را داریم که در اواخر دهه بیست‌سالگی و اوایل دهه سی‌سالگی خود، به دنبال درمان برای ناباروری هستند.» او تأکید می‌کند: «میزانی که اکنون می‌بینم، بیش از سال‌های پیشین در سابقهٔ کاری‌ام است. این بر یک مشکل عمیق‌تر دلالت می‌کند. درست است که ما مشکل چندانی با باروری مردان در ایران نداریم، اما من شاهد میزان بالاتری از ناباروری زنان در ایران هستم. در بسیاری از جوامع، درمان ناباروری در زنانی که اواخر دهه سی‌سالگی به بعد هستند، صورت می‌گیرد. زنان در دههٔ بیست‌سالگی خود نباید با این درصد بالا، مشکل باردارشدن داشته باشند. ما باید به دنبال دلایل پشت این مسئله باشیم.»

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: tehran, shiraz, sex in the muslim world, medicine, medical tourism, iranian culture, family planning, disease, children

Narges Bajoghli, a socio-cultural anthropologist, is currently a postdoctoral research associate in international and public affairs at the Watson Institute at Brown University. She focuses on Iran, media, war and revolution. She directed "The Skin That Burns," a documentary on chemical warfare survivors in Iran, and in addition to academic publishing, has also written for The New York Times Magazine, The Guardian, The Washington Post, ​Middle East Research and Information Project, The Huffington Post and LobeLog.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept