شار یک فایل صوتی درباره اعدام‌های دهه ۱۳۶۰

در یک فایل صوتی که اخیراً منتشر شده، صدای آیت‌الله حسین‌علی منتظری شنیده می‌شود که دربارهٔ اعدام‌های دهه ۶۰ صحبت می‌کند.

al-monitor .

موضوعات

ruhollah khomeini, prison, mek, islamic revolution, iranian politics, green movement, executions

مرداد ۲۰, ۱۳۹۵

یک فایل صوتی که اخیراً در وب‌سایت آیت‌الله فقید، حسین‌علی منتظری -فقیه شیعه که زمانی قائم‌مقام رهبری ایران بود- منتشر شده، حاکی از اعتراض این روحانی نسبت به رشته‌ای از اعدام‌ها در اواخر دهه ۱۳۶۰ خورشیدی است که در نهایت به حذف او از حاکمیت منتهی شد.

در ماه‌های پایانی جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷، سازمان مجاهدین خلق ایران حمله‌ای را از داخل خاک عراق به نواحی غربی ایران آغاز کرد. این حمله به سرعت دفع شد اما عاملی بود تا آیت‌الله روح‌الله خمینی اندکی قبل از مرگش آخرین تصمیم مهم زندگی خویش را بگیرد که بنا بر آن، چند هزار تن از زندانیان سیاسی -اغلب عضو سازمان مجاهدین- که در سال‌های پس از انقلاب بازداشت شده بودند، اعدام شوند.

آیت‌الله منتظری که یکی از معروف‌ترین چهره‌های انقلاب و در آستانهٔ جانشینی آیت‌الله خمینی بود، در برابر این عمل ایستادگی کرد و جایگاه خود را در حکومت از دست داد. اعتراض او به اعدام‌ها پیشتر در کتاب خاطراتش نوشته شده بود لیکن انتشار فایل صوتی، این خبر را بار دیگر به صدر آورد و از برخورد تند منتظری با دست‌اندرکاران [اعدام‌ها] پرده برداشت.

مخاطبان آیت‌الله منتظری در فایل صوتی عبارتند از: حسین‌علی نیری، قاضی وقت و معاون کنونی دیوان‌عالی کشور؛ مرتضی اشراقی، دادستان انقلاب اسلامی تهران در آن زمان؛ ابراهیم رئیسی، معاون وقت دادستان تهران و تولیت کنونی آستان قدس رضوی -یکی از ثروتمندترین نهادها در ایران-؛ و مصطفی پورمحمدی، نمایندهٔ وقت وزارت اطلاعات در زندان اوین و وزیر کنونی دادگستری بودند.

در این فایل صوتی ۴۰ دقیقه‌ای، صدای منتظری شنیده می‌شود که به آنان می‌گوید: «بزرگ‌ترین جنایت در تاریخ جمهوری اسلامی که تاریخ آن‌را محکوم خواهد کرد، به دست شما انجام شده است». او همچنین گفته است که تعدادی از افراد و وزارت اطلاعات به دنبال فرصتی بودند تا اعضای سازمان مجاهدین را اعدام کنند و پس از حملهٔ این گروه، یک بار دیگر نزد آیت‌الله خمینی رفتند و برای تحقق این عمل، تلاش کردند. خبرگزاری فارس در پوشش خود نسبت به خبر انتشار این فایل، نوشت که منتظری باور داشت که خمینی در سال‌های پایانی عمرش بیمار بود و افراد پیرامون او -به‌ویژه فرزندش احمد- امور مربوط به او را کنترل می‌کردند. با این حال، مقالهٔ فارس از اعدام‌ها دفاع نموده و اعتراض منتظری و نشرفایل صوتی را محکوم کرده است.

بسیاری می‌گویند که اگر آیت‌الله منتظری سکوت می‌کرد، می‌توانست جانشین آیت‌الله خمینی شود و سیاست‌ها و دیدگاه‌های خود را پیش ببرد، با این حال آیت‌الله منتظری این خواسته را رد کرد و گفت که در صورت سکوت، «پاسخی در روز قیامت نخواهم داشت و وظیفهٔ خودم می‌دانم که به امام هشدار دهم». منتظری نگران این بود که چه پاسخی می‌بایست به خانواده‌های اعدامیان داده شود. طبق کتاب خاطرات او، بین ۲۸۰۰ تا ۳۸۰۰ تن اعدام شدند.

منتظری همچنین گفت که اعدام افرادی که پیشتر به حبس برای همان جرم محکوم شده‌اند، سیستم قضایی ایران را زیر سئوال می‌برد. بسیاری از اعضای سازمان مجاهدین به این دلیل در زندان بودند که رهبران آن‌ها پس از انقلاب سال ۵۷، رویاروی آیت‌الله خمینی و جمهوری اسلامی ایستادند و مورد حملهٔ هواداران آنان قرار گرفتند. در پاسخ، سازمان مجاهدین نیز به یک رشته ترور و بمب‌گذاری روی آورد و رهبرانش در دوران تبعید، به عراق رفتند.

احمد منتظری، فرزند آیت‌الله منتظری، به بیبیسی فارسی گفت فایل به این دلیل منتشر شده که بسیاری با تحریف تاریخ قصد داشتند تا چهرهٔ دیگری از پدرش به تصویر بکشند و این انتشار این فایل خط بطلانی است بر روی این تحریف‌ها. او گفت که فایل صوتی، در واقع مهر تأییدی بر کتاب خاطرات آیت‌الله منتظری است که در آن از مخالفت خود با اعدام‌ها سخن گفته بود.

منتظری در سال ۱۳۸۸ و در زمانی درگذشت که ایران در میانهٔ تظاهرات جنبش سبز در اعتراض به نتایج انتخابات ریاست جمهوریِ همان سال بود. آیت‌الله منتظری که به تمامی از سوی حکومت به حاشیه رانده شده بود، تا روزهای واپسین حیات خود یک منتقد سرسخت باقی ماند و نامه‌ها و بیانیه‌های متعددی را در اعتراض به رهبران و بسیاری از سیاست‌های دولتی منتشر کرد.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:
  • Al-Monitor Archives
  • The Week in Review
  • Exclusive Events
  • Invitation-only Briefings

Recent Podcasts

Featured Video

More from  نبض ایران

al-monitor
احزاب کرد به دنبال حمایت آمریکا برای عملیات در ایران
Fazel Hawramy | Kurds | خرداد ۳۰, ۱۳۹۷
al-monitor
ایران و اروپا چگونه می‌توانند توافق هسته‌ای را نجات دهند؟
بیژن خواجه پور | Iran Deal | اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۷
al-monitor
پنج سناریوی محتمل در مورد سرنوشت برجام
سید امیر حسین موسویان | دونالد ترامپ | فروردین ۲۴, ۱۳۹۷
al-monitor
آنچه که ترامپ باید درمورد مردم ایران بداند
سید امیر حسین موسویان | Iran protests | بهمن ۳۰, ۱۳۹۶