نبض ایران

آیا باخت روحانی در قمار برجام، شکست او در انتخابات است؟

p
By
Article Summary
یک سال مانده به انتخابات ریاست جمهوری ایران، این سئوال مطرح است که توافق اتمی و انتخابات پیش رو در آمریکا، چه اثری بر سرنوشت حسن روحانی در دورهٔ بعد خواهند داشت.

ایرانی‌ها در فاصلهٔ بین امضای برجام و انتخابات آتی ریاست جمهوری در کشورشان، منتظرند تا ببیند چگونه اولی بر دومی تأثیر می‌گذارد - و این‌که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا چه اثری بر توافق خواهد داشت.

بسیار محتمل است که حسن روحانی در انتخابات تابستان آینده روبه‌روی سلف خود، محمود احمدی‌نژاد، قرار بگیرد. در واقع، به نظر می‌رسد که رئیس جمهوری محافظه‌کار پیشین قصد بازگشت به پاستور را دارد و سلاحش نیز می‌تواند نتیجهٔ توافق اتمی باشد.

یک سیاستمدار صاحب‌نام از گروه محافظه‌کاران معتدل که با شرط محرمانه‌ماندن نامش با المانیتور گفت‌وگو می‌کرد، گفت: «روحانی ممکن است نخستین رئیس جمهوری تک‌دوره‌ای [در ایران] باشد». او افزود: «بسیاری از افراد در جناح ما ترجیح می‌دهند که او برای دورهٔ دوم نیز انتخاب شود. با این حال، نامزد دیگر [احمدی‌نژاد] از پس‌رفت توافق اتمی نهایت استفاده را می‌کند تا خود را به عنوان تنها منجی مردم معرفی کند».

منبع گفت: «اگر شرایط به همین صورت ادامه یابد، تمام کشور با یک چالش جدی مواجه خواهد شد که افراد زیادی در رده‌های بالای نظام تمایل به روبه‌رو شدن با آن ندارند».

روز هشتم جولای، مجلس نمایندگان ایالات متحده، لایحه‌ای را گذراند که خواستار بلوکه‌کردن فروش هواپیماهای آمریکایی به ایران بود و به‌طور بالقوه معاملهٔ بوئینگ با تهران را به ارزش تقریبی ۲۵ میلیارد دلار، ممنوع می‌کند. پیش از آن، چندین سیاست‌گذاری دیگر در آمریکا انجام شده بود که به عقیدهٔ برخی، باعث تقویت موضع مخالفان توافق اتمی در ایران می‌شد. دادگاه عالی ایالات متحده دستور داد تا دو میلیارد دلار از داراییهای ایران برای پرداخت غرامت به قربانیان بمب‌گذاری سال ۱۹۸۳ سفارت آمریکا در بیرون توقیف شود؛ مورد دیگر، محدودیت‌های مالی تحمیل‌شده بر شرکت‌هایی بود که با ایران به تجارت می‌پردازند. در واقع، واضح است که ذیل شرایط کنونی، توافق اتمی نفع اندکی برای توده‌های مردم شهرنشین ایران داشته است.

المانیتور از یک مقام ارشد ایرانی پرسید که آیا مشکلی در مورد توافق وجود دارد و ایا ایرانی‌ها هنوز معتقدند که این توافق بهترین راه پیش روی آنان بود؟ او به شرط محرمانه‌ماندن نامش به المانیتور گفت: «در ایران طیف گسترده‌ای از دیدگاه‌ها وجود دارد. بسیاری -شاید اکثریت- بر این باورند که ایران تصمیم درستی گرفته اما از تمامی مزایایی که حق این کشور بوده، برخوردار نشده است». این مقام افزود که این امر به خاطر نقص در برجام نبود «بلکه به دلیل رفتار خدعه‌آمیز آمریکا» ایجاد شده است. وی گفت که اگر ایالات متحده به این‌گونه اقدامات مخرب ادامه دهد، آن‌گاه «بدون شک ایران به یک توافق ویران‌شده پایبند نخواهد ماند».

با این حال، به گفتهٔ علیرضا میریوسفی، دیپلمات ایرانی که سال گذشته یکی از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در وین بود، علیرغم تمامی نارضایتی‌های ایرانیان، تهران هنوز برجام را «بیش‌تر یک فرصت می‌بیند تا دستاورد». میریوسفی به المانیتور گفت که توافق «با هزینه‌هایی سنگین از هر دو طرف» به دست آمد و «طرفین باید از این فرصت تکرارنشدنی استفاده کنند». او افزود: «از دست دادن این فرصت اشتباهی بزرگ خواهد بود».

با این‌که دولت روحانی توافق را یک فرصت بزرگ می‌بیند، گروهی از مردان جوان در تهران که کارزاری علیه برجام راه انداخته‌اند، آن‌را به جام زهر تشبیه می‌کنند. علیرضا متاجی، سخن‌گوی کمیته صیانت از منافع ایران است که اصلی‌ترین گروه در میان تندروهای مخالف توافق و کلیت مذاکرات هسته‌ای محسوب می‌شود.

او در تشریح دلیل مخالفت گروهش با توافق هسته‌ای، گفت: «توافق در حالی انجام شد که ایران هیچ امتیازی نگرفت و حتی طرف مقابل هیچ تعهدی برای برداشتن تحریم‌ها نداد». وی گفت: «به جای آن، برجام صنعت هسته‌ای ایران را که سال‌ها نماد مقاومت، استقلال و خودباوری ایران در مقابل قلدری غرب بود، ویران کرد».

متاجی گفت: «توافق زمانی انجام شد که حفظ تحریم‌ها علیه ایران برای آمریکا روز به روز سخت‌تر و پرهزینه‌تر می‌شد. در بُعد سیاسی، توافق باعث تسهیل طرح‌های دیگرِ ایالات متحده برای ریشه‌کن کردن جمهوری‌ اسلامی و ایدئولوژی اصلی‌اش در جهان شد».

او تأکید کرد که علیرغم ابراز مخالفت پر سر و صدای جمهوری‌خواهان با توافق اتمی، او باور ندارد که دولت آتی آمریکا از توافق چشم‌پوشی کند: «من تصور نمی‌کنم که آمریکا به برجام پشت کند… تفاوت میان دولت‌های احتمالی [هیلاری] کلینتون و [دونالد] ترامپ بر سر این نیست که توافق را قبول کنند یا نه؛ تفاوت آن‌ها در این‌جاست که چقدر سریع یا کند بخواهند از ظرفیت‌هایشان برای تغییر ساختار جمهوری اسلامی، سیاست‌ها و اهدافش، استفاده کنند».

طی سال گذشته، کمیته صیانت از منافع ایران فعالیت‌های مختلفی را سازماندهی کرده که تظاهرات پس از نماز‌های جمعه و چندین کنفرانس فنی با حضور سخن‌رانان مخالف توافق، در زمرهٔ این کنش‌ها بودند. یکی از سخن‌رانان، فریدون عباسی دوانی، رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران بود که از یک ترور در نوامبر سال ۲۰۱۰ جان به در برد. مقام‌های جمهوری‌ اسلامی می‌گویند که عاملان ترور با اسرائیل و آمریکا مرتبط بوده‌اند.

یک هفته پیش از امضای برجام در ۱۴ جولای ۲۰۱۵، فعالان ضد توافق یک تحصن سه‌روزه در برابر مجلس در تهران و تظاهراتی در شهرهای دیگر ایران برگزار کردند.

کمیته صیانت از منافع ایران چندین تن از سیاستمداران، استادان دانشگاه، فرماندهان سپاه، روزنامه‌نگاران و دانشجویان را زیر پرچم خود گرد آورده است. متاجی به المانیتور گفت او و گروهش بر این باورند که رویدادهای بیش از یک‌سال گذشته «ثابت می‌کند که ما [دربارهٔ توافق] حق داشتیم». او گفت: «ایران به تمامی تعهداتش عمل کرد که چیزی جز ضرر به بار نیاورد… برجام نمی‌تواند جلوی تحمیل تحریم‌های جدید علیه ایران را بگیرد». 

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: us-iranian relations, nuclear deal, mahmoud ahmadinejad, jcpoa, iranian elections, hassan rouhani, hard-liners

علی هاشم٬ روزنامه‌نگار عرب و گزارشگر ارشد شبکه خبری «المیادین» است. تا ماه مارس ۲۰۱۲ او گزارشکر جنگی شبکه خبری الجزیره بود و پیش از آن نیز به عنوان خبرنگار ارشد شبکه خبری بی‌بی‌سی فعالیت می‌کرد. او تا کنون بارها برای شماری از روزنامه‌های عربی٬ از جمله روزنامه لبنانی «سفیر»٬ روزنامه اردنی «الغد» و  روزنامه‌های مصری «المسیر الیوم» و «الدستور» مقاله نوشته است. او همچنین با روزنامه بریتانیایی «گاردین» نیز همکاری کرده است.

x
keyboard_arrow_up

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept