نبض لبنان

مرگ بدرالدین چه اثری بر حزب‌الله در سوریه خواهد گذاشت

p
By
Article Summary
حزب‌الله به سختی می‌تواند جایگزینی در حد و اندازه‌های مصطفی بدرالدین، فرمانده صاحب‌نام این گروه در سوریه، بیابد.

بسیاری نام مصطفی بدرالدین را شنیده‌اند اما تنها تعداد اندکی این فرمانده ارشد حزب‌الله در سوریه را که هفتهٔ گذشته طی یک انفجار در پایگاهی نزدیک فرودگاه بین‌المللی دمشق کشته شد، از نزدیک دیده بودند. حتی آن‌ها که بدرالدین را ملاقات کردند، او را به نام‌های متفاوتی می‌شناختند.

حزب‌الله اعلام کرد که این فرمانده پرآوازه، ملقب به ذوالفقار (یک شمشیر اسطوره‌ای در اسلام)، در جریان حمله‌ای خمپاره‌ای از سوی گروه‌های «تکفیری»، کشته شده است. یک منبع ایرانی در سوریه که به شرط محرمانه‌ماندن نامش با المانیتور گفت‌وگو کرد، گفت که بدرالدین در زمان انفجار تنها نبود.

او اظهار کرد: «یک ملاقات در سطوح بالا در جریان بود. یکی از فرماندهان ارشد ایرانی و تنی چند از افسران ارشد حزب‌الله نیز همراه او بودند. هنگامی که ملاقات تمام شد [و افراد در حال جدا شدن بودند]، یک خمپاره در نزدیکی [بدرالدین] به زمین اصابت کرد. بدرالدین به دلیل ترکشی که به ناحیهٔ پشت سر او اصابت کرد، در جا کشته شد… در حالی که سایرین زخم‌هایی سطحی‌تر برداشتند».

از دست دادن این فرمانده ارشد حزب‌الله در سوریه، در جنگی که طی پنج‌سال گذشته هیچ سرانجامی نداشته، ضربه‌ای بزرگ به این گروه محسوب می‌شود. به گفتهٔ منبع نظامی ایرانی، فقدان بدرالدین جبران‌ناپذیر است.

او به المانیتور گفت: «[بدرالدین] مجموعه‌ای از عناصر مختلف را با خود داشت -تجربه، کاریزما، دید نظامی و زیرکی- که به سختی می‌توان تمامی این خصوصیت را در یک نفر یافت. اما این بدان معنی نیست که بر نفرات در حال رزمِ حزب‌الله اثر بگذارد». منبع تأکید کرد: «رزمندگان بلوک مقاومت طرح‌ها و تاکتیک‌هایی را اجرا می‌کنند که از سوی فرماندهی مشترک نظامی طرح می‌شود و هراسی از تأثیر منفی روی عملیات‌های جاری وجود ندارد. اما بله! فرماندهی از ویژگی‌ها و دیدگاه وسیع او محروم شده است».

منبع افزود: «شرایط نظامی حزب‌الله مانند دههٔ گذشته نیست. امروز آن‌ها نهادینه‌تر شده‌اند. چندین فرمانده بزرگ در چند سال گذشته از دست رفته‌اند اما این مسئله بر شرایط جنگ تأثیری نگذاشته است… بهترین وداع [با بدرالدین] ادامهٔ جنگ تا پیروزی است، چیزی که او به‌دنبال رسیدن به آن بود».

اما در واقع، قتل بدرالدین تأثیر عمیقی بر فرماندهی نظامی حزب‌الله خواهد گذاشت. برای نخستین بار در سالیان گذشته، یک فرمانده غیر از او و برادر همسرش عماد مغنیه بر این جایگاه خواهد نشست.

یک منبع نزدیک به حزب‌الله گفت: «فرماندهان دیگری هستند که سر بلند می‌کنند. اثر اسطوره‌ای مغنیه و بدرالدین اجازه نمی‌داد که دیگران دیده شوند. این یک فرصت است تا خون جدیدی به رگ‌های گروه تزریق شود -با این حال در سوریه، اثر متفاوتی خواهد داشت».

بر طبق اظهارات این منبع، انتظار می‌رود که فرماندهی حزب‌الله در سوریه  بیش از پیش زیر نظر ایرانی‌ها متمرکز شود: «تا زمانی که بدرالدین زنده بود، نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های نظامی در سوریه ایفا می‌کرد. این به دلیل ویژگی‌های او و مسائل تاریخی بود. اکنون فرماندهی منحصراً در دستان نیروهای ایرانی قرار می‌گیرد و نقش حزب‌الله، اجرای تصمیم‌های فرماندهی مرکزی است».

نام بدرالدین در دهه‌های گذشته در رسانه‌ها دیده می‌شد. در سال ۱۹۹۱، گفته شد که او در مذاکرات مربوط به آزادی گروگان‌ها غربی که در بیروت به اسارت نیروهای جهاد اسلامی در آمده بودند، نقش داشت. طبق مطلب منتشر شده از سوی نیویورک تایمز در ۱۶ اکتبر ۱۹۹۱، بدرالدین یک ملاقات محرمانه را با گیاندومنیکو پیکو، فرستادهٔ پیشین سازمان ملل، مدیریت کرده بود.

پیکو در یک تماس تلفنی که المانیتور با او در نیویورک برقرار کرد، گفت: «من امروز صبح خبر کشته‌شدن او را شنیدم». او گفت که نمی‌تواند به یقین بگوید که با شخص بدرالدین ملاقات کرده بود: «آن‌ها همگی نقاب داشتند اما من هم شنیده‌ام که بدرالدین در میان آن‌ها بود».

در سال ۱۹۹۱، بدرالدین از کویت بازگشت. جایی که او می‌بایست دوران حبس ابد را به اتهام بمب‌گذاری در سفارت‌های آمریکا و فرانسه بگذراند. طبق گزارش رسانه‌های کویتی، نام مستعار بدرالدین در آن‌جا الیاس صعب بود و عضوی از حزب اسلامی الدعوه عراق بود.

یک شهروند عراقی که می‌گوید با بدرالدین در زندان بوده، داستان فرار او را در پی حمله عراقی‌ها به یاد می‌آورد. این زندانی پیشین عراقی که از افشای نامش خودداری کرد، به المانیتور گفت: «زندان کاملاً به حال خود رها شده بود. ما هفت نفر بودیم -من، مصطفی بدرالدین که آن‌جا از اسم ابو امین استفاده می‌کرد، ابو مهدی المهندس فرمانده مشهور عراقی و چند حزب سازمان آزادی‌بخش فلسطین نیز بودند».

وی گفت: «بدرالدین آموزش دیده بود که چگونه بمب بسازد و از آن استفاده کند. بنابراین، زمانی که نگهبانان فرار کردند و ما صدای شلیک‌ها را می‌شنیدیم، او طرح فرار ما را ریخت. بدرالدین مقداری صابون، کبریت و باتری آورد و بمب کوچکی درست کرد که قفل را از بین ببرد». طبق این حکایت، زندانی‌ها فرار کردند و پس از چهار روز که در کویت گذراندند، از راه دریا به ایران رفتند، کشوری که موقتاً در آن‌جا بازداشت شدند.

از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۹، بدرالدین فرمانده گروهی از نیروهای حزب‌الله بود که مقاومت علیه اشغال اسرائیل در جنوب لبنان را بر عهده داشتند. سپس او به پستی دیگر فرستاده شد و عماد مغنیه، شوهر خواهر بدرالدین، جای او را گرفت. در حالی که بدرالدین بر کاهش تلفات از راه به‌کار گیری تله‌های انفجاری متمرکز بود، مغنیه از استراتژی دیگری استفاده و جنگ کلاسیک را با نبرد چریکی تلفیق کرد. ماه مه سال ۲۰۰۰ اسرائیل مجبور شد تا به طور یک‌جانبه از جنوب لبنان عقب‌نشینی کند.

از سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۰۸، نقش بدرالدین، رهبری دستگاه امنیتی گروه بود که اندکی بعد به کشف شبکهٔ جاسوسی اسرائیلی‌ها در لبنان شد. یک منبع نزدیک به حزب‌الله، بدون ذکر جزئیات، گفت که بدرالدین نقشی حیاتی در جنگ سال ۲۰۰۶ با اسرائیل داشت.

دادگاه ویژهٔ رسیدگی به ترور رفیق حریری، نخست وزیر سابق لبنان، بر این باور است که بدرالدین و سه تن دیگر در مرگ حریری که در ۱۴ فوریه سال ۲۰۰۵ اتفاق افتاد، دخالت داشته‌اند. حزب‌الله به دفعات این اتهام را رد کرد اما از تسلیم این چهار مظنون نیز خودداری کرد. دادگاه می‌گوید که بدرالدین در طول این عملیات، از نام‌های مختلفی مانند سامی عیسی، الیاس فواد صعب و صفی بدر استفاده کرد. اتهام‌های دادگاه و تکذیب حزب‌الله، به تنش در فضای سیاسی ملتهبی که لبنان از سال ۲۰۰۵ با آن روبه‌رو شده، افزود؛ با این حال پس از بحران سوریه، اهمیت این پرونده در لبنان در درجات بعدی اهمیت قرار گرفت.

عماد مغنیه در سال ۲۰۰۸ در جریان انفجار یک اتومبیل در دمشق که حزب‌الله مسئولیت آن را به اسرائیل نسبت می‌دهد، کشته شد. بدرالدین و چند فرمانده دیگر برای جایگزینی او انتخاب شدند. تمامی آن‌ها اعضای شورای جهاد و مشاوران حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله شدند. در سال ۲۰۱۱، بحران سوریه همزمان با وارد آمدن اتهام به بدرالدین از سوی دادگاه مذکور، آغاز شد. ماه مه سال ۲۰۱۳ با نخستین نبرد حزب‌الله در قصیر همراه بود. بدرالدین به سرپرستی جنگ حزب‌الله در سوریه برگزیده شد و عملیات این گروه را از حفاظت مرزی، به نبردی برای محافظت‌ از مکان‌های مقدس شیعیان توسعه داد. او تا زمان مرگ در این مقام باقی ماند.

با توجه به سوابق، بینش و نفوذ بدرالدین در سازمان، او کسی نیست که به سرعت جایگزینی برایش در گروه حزب‌الله یافت شود. با این حال، مرگ تعدادی از فرماندهان حزب‌الله در جریان جنگ سوریه، این تجربه را برایشان به دنبال داشت که بتوانند چنین ضربه‌هایی را با کمترین خسارت ممکن، تاب بیاورند. در واقع، روزی در سالیان قبل، مغنیه و بدرالدین اصلی‌ترین نزدیکان نصرالله بودند. اکنون، او هر دو را از دست داده و باید در میان نیروهای خود به دنبال مردی باشد که بتواند او را به جای بدرالدین در سوریه بگمارد. برای این کار، گزینه‌های بسیاری موجودند اما هیچکدام جای بدرالدین را پر نخواهند کرد.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: syrian conflict, rafik hariri, lebanese-syrian relations, imad mughniyeh, hezbollah in syria, hezbollah-israel conflict, hezbollah, hassan nasrallah

علی هاشم یکی از نویسندگان المونیتور است.  او همچنین یکی از روزنامه نگاران ارشد خبر گزاری المیادین است پیش از سال ۲۰۱۲ وی بعنوان خبر نگار ویژه جنگی در خبرگزاری الجزیره و پیشتر در خبر گزاری بی بی سی مشغول به کار بوده است. او برای روزنامه های بیشمار عربی مقاله نویسی کرده است. از آن جمله می توان به روزنامه لبنانی السفیر, رورنامه های مصری المصریة الیوم و الدستور, و روزنامه اردنی الغد اشاره نمود. وی برای روزنامه گاردین نیز قلم فرسایی می کند. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept