نبض فلسطین

تلاش در داخل و خارج از فلسطین برای حراست از لباس سنتی شب حنابندان

p
By
Article Summary
فلسطینی‌ها در سراسر جهان تلاش می‌کنند تا یک لباس سنتی ویژه را که عروس در شب حنابندان بر تن می‌کند، به عنوان میراث فرهنگی فلسطینی –و نه اسرائیلی- بشناسانند.

رام الله، کرانه غربی –دیمة احمد، دختری از اهالی رام الله است که مراسم نامزدی‌اش در سال ۲۰۱۴ برگزار شد. مادر او اکنون در حال آماده کردن لباس شب حنابندان است؛ لباسی که با دستان خود روی آن منجوق‌دوزی و گل‌دوزی کرده تا برای عروسی دخترش در ماه آگست آماده باشد. این یک رسم در میان فلسطینیان ساکن نواحی مرکزی و جنوبی کرانه باختری است.

پوشیدن این لباس، برای فلسطینیان اهمیت ویژه‌ای دارد و سنت به جا آوردن این مراسم از سوی عروس در شب حنابندان، در میان مهاجران فلسطینی حفظ شده است.

عروسی فلسطینیان شامل دو شب است. شب اول را شب حنا [حنابندان] می‌نامند که در آن، دو میهمانی جداگانه برای عروس و داماد گرفته می‌شود. خانواده داماد سپس با حنا به خانه خانواده عروس می‌روند و مادر داماد با حنا بر روی صورت عروس نقاشی می‌کند. عروس، لباس حنابندان را در آن شب بر تن می‌کند.

روز رسمی عروسی، روز دوم است. عروس لباس سفیدی می‌پوشد و خانم‌های فامیلِ داماد از لباس‌های گل‌دوزی‌شده استفاده می‌کنند.

با این‌که لباس شب حنابندان می‌تواند بسیار گران باشد و قیمت آن در بعضی موارد تا ۱۵۰۰ دلار هم می‌رسد، عروس یا مادرش برای به جا آوردن رسوم عروسی، آن را می‌خرند یا می‌دوزند. مادران برای دوختن بهترین نقش و نگار بر روی لباس‌ دختران‌شان با هم رقابت می‌کنند و هر یک تلاش دارند تا با دستان خود و به کمک سوزن‌های مختلف گل‌دوزی و منجوق‌کاری، اثرشان را بر پارچهٔ مخصوص لباس حنابندان، باقی بگذارند. خواهران و مادران عروس و داماد، همین‌طور سایر بستگان، لباس‌هایی ارزان‌تر می‌پوشند.

دیمة احمد می‌گوید که لباسش ۴۵۰۰ شکل اسرائیلی (معادل ۱۲۰۰ دلار آمریکا) هزینه برداشته و مادرش با استفاده از مخمل بنفش، نخ‌های ابریشمی صورتی و هنر منجوق‌کاری، لباسی «شاهانه» طراحی کرده که یادآور لباس ۳۰ سال قبل خودش در شب حنابندان است.

دیمة این لباس فلسطینی را بخشی از میراث فرهنگی کشورش می‌داند. او در این باره به المانیتور گفت: «این درست است که چنین لباسی گران‌تر از سایر لباس‌هاست و ممکن است زیباتر و خوش‌فرم‌تر نیز باشد، اما پوشیدنش یک مناسبت مخصوص است. عروس بدون آن نمی‌تواند احساس کند که روز ازدواجش است. حسی که کاملاً با پوشیدن لباس سفید عروسی مشابه است».

زهاء حمدان، صاحب فروشگاه‌های قلاب‌دوزی سنتی ام صفوان که شعبه‌ اصلی آن در شهر رام الله است، می‌گوید که همه عروس‌های نواحی مرکزی و جنوبی [کرانه باختری] این لباس فلسطینی را می‌پوشند. او می‌گوید: «این تنها مربوط به افراد سنتی در شهرها و روستاها نیست. پدیده‌ای است که در سال‌های اخیر رواج بیشتری یافته و دیگر محدود به پیران نمی‌شود».

حمدان به المانیتور گفت که لباس عروس در چنین مراسمی، منحصر به فرد است و از نظر رنگ و فرم، با البسه سایر اعضای خانواده عروس و داماد فرق دارد. کارهای سوزنی و دستی مانند گل‌دوزی روی لباس عروس بسیار زیاد است و لباس با منجوق‌های گوناگون آراسته شده است. او اشاره کرد که قبل از اقدام به گشایش فروشگاه خود، تمامی انواع دوخت‌های صحیح سنتی را در جمعیت انعاش الاسرة واقع در شهر البیرة آموخته است. این روش‌های سنتی خیاطی، پایهٔ دوخت تمامی لباس‌ها هستند. برخی دختران ترجیح می‌دهند که لباس مادر یا مادربزرگ‌شان را بپوشند و می‌خواهند روی آن لباس‌ها کارهای خاص گلدوزی انجام شود.

حمدان می‌گوید که برخی از فلسطینی‌هایی که در کشورهای دیگر زندگی می‌کنند، حتی نسبت به شهروندان داخل فلسطین ارزشی بیشتر برای پوشیدن لباس‌های سنتی قائل هستند.

بسیما اعظم، یکی از اهالی نابلُس که ۳۰ سال است در امارات متحده عربی زندگی می‌کند، اصرار داشت که برای مراسم عروسی دخترش در این کشور، شب حنابندان را برگزار کند. لباس، بخش مهمی از مراسم بود. اعظم به المانیتور گفت: «سه تن از دخترانم ازدواج کرده‌اند و هر کدام، یک لباس جداگانه پوشیدند. من در زمانی که برای دیدار از خانواده‌ام به نابلس رفته بودم، این لباس را برای همسر مراکشی پسرم نیز دوختم».

اعظم درباره وجه مشخصه مراسم دخترانش گفت: «همه احساس می‌کردند که ما در فلسطین هستیم. عروس با تشریفات شب حنا، در جامه‌ای فلسطینی ظاهر شد. این‌ها هویت ما در کشوری بیگانه هستند که از وطن‌مان بسیار دورتر است».

برای نشان دادن میزان تقاضای فلسطینیان برای تهیه چنین لباس‌هایی در خارج از کشور، به‌خصوص در ایالات متحده، خوب است اشاره کنیم که زهاء حمدان شعبه‌هایی از فروشگاه خود را در شیکاگو و کالیفرنیا ایجاد کرده و برخی از لباس‌ها را آن‌جا به نمایش می‌گذارد. او همچنین تصاویری از لباس‌ها را در صفحه فیس‌بوک خود منتشر می‌کند. اگر لباسی که مشتری آن را می‌خواهد در فروشگاه‌ها موجود نباشد، حمدان و عروس با هم از طریق تلفن صحبت می‌کنند تا درباره رنگ و سایز به توافق برسند. حمدان پس از آن، لباس را تهیه کرده و به فروشگاه‌هایش در ایالات متحده می‌رساند. اگر عروس در ایالت دیگری باشد، برای او پست می‌شود.

سماح نورالدین لباسش را از فروشگاه‌های حمدان در شیکاگو خریده است. با این که او در ایالات متحده زاده شده و هرگز فلسطین را ندیده است، خانواده‌اش اصرار داشتند تا یک عروسی کاملاً فلسطینی برایش در دسامبر ۲۰۱۴ برپا کنند.

رعنا حافظ، خواهر سماح به المانیتور گفت: «جامه فلسطینی در روز عروسی یکی از وجوه مشخصه هویت ماست که می‌خواهیم آن را حفظ کنیم. حتی دختران کوچک هم ردای فلسطینی را با زیورهایش بر تن می‌کنند».

حجازی اشاره می‌کند که عروسی‌ها از مهم‌ترین مراسمی هستند که می‌توانند این لباس فلسطینی را برجسته کنند. او تلاش می‌کند تا نسل‌های آینده بدانند که چنین لباسی، چقدر برای خانواده‌شان مهم بوده؛ به‌ویژه خانواده‌هایی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند و می‌خواهند پیوندهای خود را با میراث فلسطین حفظ کرده، این لباس را در فرهنگ‌شان زنده نگه دارند».

این مقاله بخشی از مجموعه  اوت۲۰۱۵ ما در مورد میراث فرهنگی خاورمیانه می باشد. برای خواندن مطالب بیشتر در این مجموعه، اینجا را کلیک کنید.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: west bank, tradition, palestinian women, palestinian society, palestinian culture, nablus

Aziza Nofal is a journalist from Nablus. She lives and works in Ramallah as a freelance reporter for Arab and regional websites. She graduated in 2000 from the department of media and journalism at Al-Najah National University and received her master's degree in Israeli studies in 2014 from Al-Quds University. She now works in the field of investigative journalism in Palestine and in cooperation with Arab Reporters for Investigative Journalism (ARIJ), an organization based in Amman, Jordan.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept