سربازان ترک در قطر چه می کنند؟

بنا بر یک توافق همکاری بین ترکیه و قطر، قرار است ترکیه یک پایگاه دائمی نظامی در قطر بر پا کند.

al-monitor .

موضوعات

turkish military, turkey central bank, sunni alliance, recep tayyip erdogan, qatari foreign policy, qatar, gulf security

خرداد ۱۳, ۱۳۹۴

همکاری ترکیه با کشور های خلیج (فارس) از زمان ملاقات رجب طیب اردوغان با ملک سلمان پادشاه سعودی در ماه مارس ۲۰۱۵ در ریاض بطور محسوسی افزایش یافته است. نکته قابل توجه این است که این همکاری رفته رفته مسائل امنیتی را نیز در بر می گیرد.

گزارش ها در مورد همکاری نظامی بین قطر و ترکیه مطلب جدیدی نیست. این موضوع که در بازدید شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی در ماه دسامبر از ترکیه، وی درصدد یافتن راه هائی برای افزایش همکاری های امنیتی و دفاعی بین قطر و ترکیه بوده است مخفی نبوده است. آل ثانی این مذاکرات را در سفر بعدی خود در ماه مارس نیز ادامه داد.

در پی این ملاقات های سطح بالا قرارداد همکاری نظامی بین دو کشور با سرعتی غیر عادی در ۲۲ مارس توسط مجلس ترکیه مورد تصویب قرار گرفت، ۲۷ مارس به امضاء اردوغان رسید، و ۲۸ مارس با انتشار آن در روزنامه رسمی کشور وارد مرحله اجرا شد.  

قرارداد شامل همکاری های امنیتی بین دو کشور و نیز همکاری های نظامی از جمله اعزام نیرو به کشور های یکدیگر است. اینک هیچ مانع قانونی برای بازگشت ارتش ترکیه به قطر که آخرین بار در ۱۹ اوت ۱۹۱۵ (دوران عثمانی) آن کشور را ترک کرد وجود ندارد.

در جریان بحث بر سر توافقنامه نقطه نظر های جدی از سوی کمیته روابط خارجی مجلس ترکیه مطرح شد. مخالف اصلی، علی اوزگوندوز معاون حزب "جمهوریخواه مردم"بود. وی پرسید: آیا قطر به این نیاز دارد که ترکیه سرباز به آنجا بفرستد و آن ها را آموزش دهد؟ چنین نیازی وجود ندارد. سربازان آمریکائی در آنجا حضور دارند. آیا ما داریم به آنجا واحد نظامی می فرستیم با این هدف که نهایتا یک نیروی بین المللی نیرو های ویژه در آنجا تشکیل شود و ما هم جزئی از آن باشیم؟ ما می خواهیم (همین الان) بدانیم جریان چیست. چرا سربازان ما دارند به آنجا می روند؟ آیا دارند می روند که از قطر در برابر کسی دفاع کنند؟"

اتیوق اتیسی، یکی دیگر از معاونان حزب مذکور در مخالفت با طرح گفت: "آیا کسی می داند که نیرو های مسلح ترکیه قرار است در قطر چکار کنند؟ شما یک قرارداد آموزش و تجهیز (مخالفان در سوریه) با آمریکا امضاء کردید. برداشت من از این حرکت این است که می خواهید سربازان ترکیه را به قطر بفرستید که مخالفین سوری را در آنجا آموزش دهند."  

کمیته روابط خارجی مجلس ترکیه طی بیانیه ای اعلام کرد که بین توافق نظامی با قطر و توافقنامه با آمریکا برای آموزش و تجهیز مخالفین سوری هیچ گونه ارتباطی وجود ندارد. بیانیه یادآور می شود که توافق بین ترکیه و قطر فقط محدود به موارد ذکر شده در قرارداد مزبور است و ارتباطی با فعالیت های "مرکز فرماندهی آمریکا" در قطر ندارد. در بیانیه آمده بود که ضمنا قطر نیز می تواند سربازانش را به ترکیه بفرستد. آنچه که در توافق مزبور جلب توجه می کرد اشاره به این امر بود که ممکن است روزی، مشابه قرارداد ترکیه و قطر با دیگر کشور های منطقه خلیج (فارس) نیز امضاء شود.

توافق قطر و ترکیه، در پی تحولات منطقه، مانند افزایش نفوذ ایران، بهبود رابطه ایران و آمریکا، و نقش فزاینده چین در خاورمیانه، برای قطر ارزش خاصی دارد. قطر فاقد یک ارتش کارآمد است و لذا می خواهد این ضعف را با ایجاد اتحاد با ترکیه جبران کند. هدف قطر از بستن این قرارداد این است که ظرفیت صنایع نظامی اش را با کمک ترکیه بالا ببرد و آموزش بهتری در اختیار سربازانش بگذارد. در ضمن می خواهد وابستگی اش را به آمریکا برای مقابله با نفوذ ایران کم کند و در این رابطه، در شرکای نظامی اش تنوع و گوناگونی ایجاد کند. نهایتا فکر می کند شاید بتواند از طریق ترکیه همکاری قویتری با ناتو نیز ایجاد کند.

اما سئوال بعدی این است که ترکیه چه انگیزه ای برای وارد شدن به چنین توافقی داشته است؟ اکیف اوکور، استاد دانشگاه غازی معتقد است که خلیج (فارس) در معادلات سیاسی و اقتصادی جهان از موقعیت برجسته ای برخوردار است و ترکیه می خواهد در این منطقه حساس صدائی داشته باشد. این اتحاد نظامی با قطر به وزارت دفاع ترکیه این امکان را می دهد که در این بازار پر جاذبه فعال شود. هم چنین به ترکیه این امکان را می دهد که با نفوذ ایران در این منطقه مقابله کند و نقش ترکیه را در امنیت جهانی و امنیت انرژی در سطح جهان افزایش دهد.

اوکور به دومسئله در ارتباط با احداث پایگاه نظامی ترکیه در قطر اشاره می کند. "اول اینکه دولت ترکیه باید منافع و خطرات داشتن چنین پایگاهی در منطقه ای چنین حساس مانند خلیج (فارس) را به درستی برای مردم روشن کند و آن ها را مطمئن کند که برای نظارت بر کل این فرآیند یک سازوکار باز و دموکراتیک وجود دارد (که مردم می توانند از فعالیت های این پایگاه با خبر شوند). اما (ما می دانیم) که چنین قوانینی برای شفاف سازی فعالیت های نظامی در این کشور وجود ندارد. این وضعیت باعث می شود که این پایگاه به صورت یک "جعبه سیاه" در آید که عموم هیچ کنترلی بر روی آن نداشته باشد و تشکیلات مزبور هم به کسی حساب پس ندهد. در نتیجه تمام تحولات مربوط به آن پشت سپری به حالت سری و محرمانه مخفی خواهد ماند." 

بنا به گفته اوکور وقتی پای روابط نظامی و امنیتی، آن هم با یک کشور ثروتمند نفتی وسط می آید ضروری است که بدانیم چه رابطه ای بین آن روابط و منافع عمومی و خصوصی (برخی از افراد) وجود دارد.

اوکور اضافه می کند که باید هدف از استقرار نیرو های ترکیه در قطر به روشنی تعریف شود. "قطر کشوری است که با عربستان اختلافات مرزی دارد. از سوی دیگر هم از ایران هراس دارد و بیم آن دارد که جنگ قدرت در عربستان به نوعی دامانش را بگیرد. از طرف دیگر می خواهد از راه های عجیب و غریبی در منطقه نفوذی برای خود دست و پا کند. معنای تمام این حرف ها این است که قطر با انواع تنش ها روبروست (که ممکن است ترکیه را درگیر کند).".

منابع امنیتی در آنکارا به المانیتور گفتند که نیرو های مسلح ترکیه "رویکرد احتیاط آمیز" پیشنهاد شده توسط اوکور را تایید می کنند. آنها می گویند که ارتش ترکیه اینک در بطور جدی مشغول محاسبه ضرر و نفع این توافق و آنالیز میزان ریسک آن است. فعلا واحدی که قرار است به قطر اعزام شود یک واحد جنگی تقویت شده است که شامل یک نیروی دریائی کوچک، مهندسین جنگ، و نیرو های مخصوص می باشد. فرماندهی عالی ارتش ترکیه در حال تهیه پیش نویس مربوط به ماموریت، اختیارات، وظایف، قوانین درگیر شدن، و نیز قوانین بین الملل در ارتباط با نیروئی است که قرار است در قطر مستقر شود.

منابع مذکور هم چنین به اهمیت همکاری آمریکا و دیگر متحدان ناتو در خلیج (فارس) در ارتباط با این پروژه اشاره کردند. استقرار و حضور نظامی ترکیه در قطر و براه انداختن یک اتحاد سنی شامل ترکیه، عربستان سعودی و قطر به احتمال قوی بعد از انتخابات ۷ ژوئن ترکیه وارد مرحله عمل خواهد شد. یک منبع آگاه که نمی خواست نامش فاش شود گفت که ارتش ترکیه به آهستگی پیش می رود و می خواهد ببیند که تصویر سیاسی ترکیه بعد از انتخابات به چه شکلی خواهد بود.

در مجموع اگر چه سربازان ترکیه بعد از گذشت ۱۰۰ سال در حال بازگشتن به قطر هستند اما ارتش رویکردی بسیار حرفه ای و جدی با قضیه دارد.  

البته مقامات آنکارا یک سئوال بسیار با اهمیت دیگری را نیز مطرح می کنند و آن اینکه ایران به مسئله اعزام سربازان ترک به قطر چگونه واکنش نشان خواهد داد.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:
  • Al-Monitor Archives
  • The Week in Review
  • Exclusive Events
  • Invitation-only Briefings

Recommended Articles

قطعه گم‌شده ترامپ در طرح پوتین برای سوریه
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
افزایش اهمیت پوتین به عنوان «بهترین» میانجی بین ایران و اسرائیل
مرور اخبار هفته | | اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۷
تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران و آثار منفی آن بر ترکیه
فهیم تاشتکین | Turkish economy | اردیبهشت ۲۱, ۱۳۹۷
پس از حملات موشکی، ترامپ استراتژی خروج از سوریه را از سر می‌گیرد
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | فروردین ۲۶, ۱۳۹۷
پوتین، اردوغان و روحانی حلقه اعتمادشان در سوریه را گسترش می‌دهند
مرور اخبار هفته | Defense/Security cooperation | فروردین ۱۹, ۱۳۹۷

Recent Podcasts

Featured Video