نبض ایران

آیا ایران کارتی برای بازی در بحرین در اختیار دارد؟

p
By
Article Summary
در حالی که تظاهرات در بحرین عمدتاً مسالمت آمیز باقی مانده است؛ آیا ایران در میان گروه های سیاسی مخالف بحرینی نفوذ دارد؟

روز 6 مارچ در آستانه چهارمین سالروز ورود نیروهای عربستان سعودی به بحرین، شیعیان بحرین به رهبری جریان الوفاق اسلامی در اقدامی بی سابقه و شگفت آور، در «منامه و شهر ستره» دست به برگزاری «رژه» زدند. آن‌ها همچنین از شعار جدید جنبش شیعیان بحرین پرده برداشتند: «همه ما مقاومت هستیم». در ادبیات سیاسی خاورمیانه، منظور از مقاومت، جبهه شیعیان به رهبری ایران در کنار حزب الله لبنان، گروه های شیعی عراق، الحوثی یمن، دولت سوریه و حماس است.

از فوریه سال 2011، شیعیان بحرین به دنبال بهار عربی، به خیابان‌ها آمده و برای تغییر حاکمیت، برکناری نخست وزیر، و تغییر قانون اساسی تظاهرات به پا کردند. بسیاری از خیزش‌های دنیای عرب مانند سوریه، لیبی، یمن و عراق به خشونت کشیده شد؛ با این وجود در بحرین وضعیت اینگونه رقم نخورد.

بحرین جزیره‌ای کوچک در خلیج فارس به پایتختی منامه، میزبان پایگاه پنجم دریایی ارتش ایالات متحده آمریکا است. این کشور با اکثریت جمعیت شیعه، دارای طبقه حاکم اهل سنت است. به رغم استقرار گسترده نیروهای امنیتی و انتظامی حکومت بحرین، مردم معترض دست به سلاح نبرده و بر مسالمت آمیز بودن تظاهرات تاکنون تاکید کرده‌اند. با این وجود، یک گروه شبه نظامی با نام «سرایاء المختار» از دو سال پیش اعلام موجودیت کرده است. نام این گروه به معنی «یاران مختار ثقفی» است. نشان این گروه، با ظرافت خاصی، منحصر به فرد بوده اما تمامی الگوهای موجود در نشان رسمی سپاه پاسداران ایران مانند: اسلحه کلاشنیکف، مشت گره کرده و یک آیه جهادی قرآن را در بر دارد.

سرایا المختار، تاکنون عملیات نظامی قابل توجهی را انجام نداده با این وجود، چند عملیات ایضایی کوچک از قبیل بمب گذاری و حمله به نیروهای پلیس را در کارنامه خود ثبت کرده است. این گروه در صفحه توییتر و فیس بوک خود به صورت مرتب، بیانیه‌های سیاسی و نظامی خود را منتشر کرده و به نوعی مرجع اقدامات چریکی خیزش بحرین محسوب می‌شود.

دلیل این که این گروه تاکنون عملیات نظامی خود را گسترش نداده است نه به دلیل عدم توانایی، بلکه به دلیل اراده رهبران سیاسی خیزش مردم بحرین است. حسن نصرالله دبیرکل حزب الله لبنان سال گذشته در سخنانی شفاف تصریح کرد: «مردم بحرین همچنان بر مسالمت آمیز بودن حرکت خود اصرار دارند؛ که این امر رژیم حاکم را بیشتر در تنگنا قرار داد.... رهبری مخالفان و در رأس آنان شیخ عیسی قاسم و جمعیت وفاق و دبیرکل آن شیخ علی سلمان بر مسالمت آمیز بودن این حرکت اتفاق نظر دارند.»

حسن نصر الله با بیان این که امکان گسترش درگیری‌ها و مسلحانه شدن حرکت مردم بحرین وجود دارد گفت: «در همه میادین، تحرکات به خشونت کشیده شد ولی در بحرین چنین نشد؛ نه به خاطر اینکه مردم بحرین نمی‌توانند از سلاح استفاده کنند یا نمی‌توان به بحرین و یا مبارزان در بحرین سلاح رساند چرا که بحرین مانند هر کشور دیگر در دنیا است؛ و حتی به بسته‌ترین کشورها نیز سلاح و افراد مسلح وارد می‌شود.»

دبیرکل حزب الله لبنان با بیان این سخنان، چند نکته مهم را روشن کرد:

  • در صورت اراده رهبران سیاسی، خیزش مردم بحرین جنبه مسلحانه می‌یابد،
  • برخی گروه ها در داخل بحرین آموزش نظامی دیده‌اند،
  • حزب الله تجربه و توانایی وارد کردن تسلیحات به کشورهای خارجی از جمله بحرین را داراست،
  • به رغم گمانه زنی‌ها، جنبش الحوثی یمن درباره خیزش بحرین موضع گیری نکرده، و در کشورهای مقاومت شیعی، این حزب الله لبنان است که رهنمود اصلی را ارائه می‌کند،
  • حزب الله از حرکت مسالمت آمیز مردم بحرین حمایت می‌کند؛ درحالی که اگر چنین نباشد، از حرکت نظامی نیز حمایت خواهد کرد.

جمهوری اسلامی ایران به عنوان محور کشورهای شیعی جهان، تاکنون تنها به اعتراض سیاسی نسبت به سرکوب حکومت بحرین بسنده کرده است. آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی سه سال پیش در تهران اعلام کرد: «حکام بحرین ادعا کرده‌اند که دخالت کرده ایم. [به آن‌ها می‌گویم] ما در ضدیت با اسرائیل دخالت کرده‌ایم و نتیجه‌اش جنگ سی و سه روزه بود و بعد از این هم هرجا هر ملت و گروهی با رژیم صهیونیستی مبارزه کند پشت سر او هستیم و هیچ ابایی هم از این نداریم. این‌که حاکم جزیره بحرین بگوید ایران دخالت می‌کند خلاف واقع است. ما اگر در بحرین دخالت می‌کردیم اوضاع جور دیگری می شد.»

روشن است که رهبر جمهوری اسلامی و دبیرکل حزب الله تصریح می‌کنند که اگر اراده دخالت غیرمستقیم نظامی وجود داشته باشند، در بحرین تغییر رژیم اتفاق خواهد افتاد.

سرایا المختار چندی پیش اعلام کرد که نخستین سلاح خود با نام «مختار1» را علیه نیروهای امنیتی بحرین به کار گرفته است. همچنین سلاح های دیگری به اسم «شرف1» «بتار1» و «صیاد1» را نیز در اختیار دارد. با این وجود، هیچ گونه اطلاعات دقیقی درباره امکانات و تجهیزات در دسترس این گروه وجود ندارد. این گروه همچنین نشان داده است که توانایی ساخت IED را دارد. در این راستا، در صورت وخیم شدن اوضاع و اراده رهبران خیزش برای اعمال خشونت علیه حکومت بحرین، این گروه می‌تواند تسلیحات مورد نیاز را از حزب الله و انصار الله یمن دریافت کند. حزب الله طی جنگ سوریه، نشان داد که تجربه بالایی را در زمینه ترانزیت مهمات و تسلیحات را در حساس‌ترین مناطق را به دست آورده است.

با نگاهی دقیقتر به تحولات منطقه، به روشنی می‌توان دریافت که جمهوری اسلامی ایران برای توسعه نفوذ خود استراتژی بلند مدت و مطالعه شده‌ای را تدوین کرده است. عربستان سعودی به عنوان محور کشورهای حوزه خلیج، حساسیت بالایی نسبت به تحولات بحرین داشته و دست به اقدام نظامی در این کشور نیز زده است. با این وجود، گسترش آتش بحران امنیتی سوریه به عراق، فرصت مناسبی برای شبکه‌سازی گسترده‌تر نیروی قدس در خاورمیانه فراهم آورد. سپاه پاسداران، در سوریه، عراق، لبنان، یمن و هم اکنون بحرین، گروه های شبه نظامی مؤثری را تشکیل داده است. در عراق و سوریه اکنون دست بالا را ایران در برابر عربستان دارد. یمن نیز به شیوه‌ای بسیار هوشمندانه از سیطره سعودی خارج و اکنون به ایران نزدیک شده است. اکنون در شمال عربستان، عراق حکومتی وابسته به ایران داشته، در جنوب حوثی‌ها صنعا را تصرف کرده و فرصت مناسب برای تکمیل حلقه محاصره عربستان توسط ایران فراهم شده است. من فکر می‌کنم، پاکسازی سوریه و عراق از گروه‌های تکفیری همان فرصت مناسب برای تغییر اراده رهبران خیزش بحرین برای آغاز یک حرکت مسلحانه باشد. رویدادی احتمالی، که منافع عربستان و ایالات متحده را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد.

عباس قیداری

تحلیلگر امنیت بین الملل و سیاست دفاعی

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: sunnis, shiites, saudi arabia, protest, iran, houthi movement, gulf, bahrain

تحلیلگر امنیت بین الملل و سیاست دفاعی

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept