نبض ایران

مَجازی اما غیرمُجاز: دوستیابی اینترنتی در ایران

p
By
Article Summary
جوانان ایرانی همگام با دیگر کاربران اینترنت در جای جای جهان، علاقه ای حقیقی به دوستی های فضای مجازی یافته اند. دوستی هایی که به رغم محدودیت ها و ممنوعیت های دولت و حکومت، راه خود را به گونه ای به میان کاربران جوان اینترنت گشوده اند و آشنایی هایی را می سازند گاه به روابط پایاتر و به ندرت به ازدواج منتج می شوند. اما همه آنها که راه گفت و گوی مجازی را برای آشنایی و دوستی برمی گزینند،...

جوانان ایرانی همگام با دیگر کاربران اینترنت در جای جای جهان، علاقه ای حقیقی به دوستی های فضای مجازی یافته اند. دوستی هایی که به رغم محدودیت ها و ممنوعیت های دولت و حکومت، راه خود را به گونه ای به میان کاربران جوان اینترنت گشوده اند و آشنایی هایی را می سازند گاه به روابط پایاتر و به ندرت به ازدواج منتج می شوند.

اما همه آنها که راه گفت و گوی مجازی را برای آشنایی و دوستی برمی گزینند، از فرجام آن خشنود نیستند. فریبا، وکیل ۳۱ ساله مطلقه ای که در تهران زندگی می کند، در گپی تلفنی با المانیتور علت عمده جدایی از همسرش پس از یک سال زندگی مشترک را آشنایی اینترنتی شان می داند. فریبا از اعتیاد همسر سابقش برایم می گوید: «اگر از اول همدیگر را دیده بودیم متوجه اعتیادش شده بودم. در عوض مجذوب تحصیلات عالی اش در دانشگاه صنعتی شریف شدم و عاشق تیپ و قیافه اش. وقتی پس از مدت ها چت کردن اینترنتی بالاخره قرار گذاشتیم و همدیگر را دیدیم، به او علاقمند شده بودم. مدت کوتاهی پس از آن هم ازدواج کردیم. همان شب عروسی فهمیدم که به شیشه معتاد است.»

با این وصف، به نظر می رسد که فریبا در میان کاربرانی که در فضای مجازی در پی آشنایی های منتج به نزدیکی و عشقند، در اقلیت است. تقریبا تمامی تارنماهای فعال در ایران که شهروندان ایرانی، اغلب جوانان و نوجوانان، از آنها بهره می برند، امکان آشنا کردن کاربران را ورای ظاهر تارنمایشان ارائه می دهند. از آنجا که معرفی تارنما و عرضه محتوای آن صرفا به عنوان فضایی برای دوستیابی یا همسریابی مغایر قانون ایران است و پلیس فتا (بخش نظارت فرهنگی نیروی انتظامی) با آن برخورد و تارنما را مسدود می کند، گپ زدن کاربران به قصد آشنایی و دوستی در خلال بحث پیرامون موضوع های گوناگون فرهنگی، اجتماعی، یا پزشکی رخ می دهد و ظاهر امر آن است که گفت و گوها برای ایجاد ارتباطات رمانتیک نیست.

ندا، دانشجوی۲۷ ساله پزشکی که در شیراز با  والدینی زندگی می کند که آنها را سختگیر و محافظه کار توصیف می کند، در پاسخ به پرسشم در این خصوص که چگونه می تواند با چت کردن دوستیابی کند و با پسرهایی که آنلاین پیدا می کند، بیرون برود، می گوید: «مادر و پدرم، بخصوص مادرم، دائما مراقبم هستند. منتهی وقتی چت می کنم فکر می کنند که مشغول درس خواندنم. قرار بیرون رفتن را هم همیشه قبل یا بعد از کلاس دانشگاه می گذارم و می گویم که کلاس اضافی دارم یا باید بیشتر در آزمایشگاه دانشگاه بمانم. من چند سال است که از همین طریق دوست پیدا می کنم و سرگرم می شوم. اگر چت کردن و دوستیابی اینترنتی نبود، تا حالا یک دوست پسر هم نداشتم.»

تارنماهای همسریابی که گه گاه خود را در فضای مجازی ایران نمایان کرده اند یا وجودشان در فضای مجازی به گونه ای آشکار شده هم ممنوعند و با فعالیتشان برخورد می شود. سخنگوی پلیس فتا می گوید این دست تارنماها توسط سرورهایی اداره می شوند که در خارج از ایران مستقر و فعالند. هر تارنمایی که ارائه خدمتش به کاربران به شکل «چت روم»های فعال برای تعامل کاربران است، به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیاز دارد و بدون مجوز نمی تواند فعالیت کند. مسئولان انتظامی اعلام کرده اند که با اداره کنندگان و طراحان این تارنماهای «غیرمجاز»، اگر در ایران فعال باشند،  برخورد قاطع می شود. هشدار مسئولان به مردم این است که از استفاده از  تارنماهایی که به گفته آنها در خارج از کشور اداره می شوند، احتراز ورزند و از پرداخت پول به آنها به ازای قول یافتن همسر هم اجتناب کنند، چرا که به زعم آنها این نوع تارنماها از کاربرانشان «اخاذی» می کنند.

پلیس فتا و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کرده اند که اغلب تارنماهایی که اتاق گفت و گو دارند و کاربران آنها می توانند از این راه با یکدیگر تعامل کنند، تحت نظارتند تا از قانونی و مشروع بودن محتوای گفت و گوهای کاربران اطمینان خاطر حاصل شود.

اما چند تارنمای مجاز و مشروع همسریابی در ایران فعالند و مورد استقبال عده ای از جوانان و خانواده های سنتگرا و مذهبی قرار گرفته اند. شاید شناخته شده ترین و محبوبترین این گروه کوچک، تارنمایی است که موسس و مدیر آن روحانی به نام جعفر ساوالانپور است که از سال ۱۳۷۹ این تارنما را به تنهایی تاسیس و اداره کرده است. وی می گوید مشخصات اولیه و ظاهری داوطلبان ازدواج در تارنما ارائه می شود و کاربران علاقه مند به این مشخصات با نام نویسی ابراز تمایل می کنند و چند ماهی طول می کشد تا همسر بالقوه کاربر به او معرفی شود. سبب امکان و اجازه فعالیت تارنمای ساوالانپور مشروعیت آن و مذهبی بودن ساختار فعالیتش است.

مصاحبه با مدیران تارنماهایی که محلی برای شکل گرفتن دوستی کاربران ایرانی اند، تقریبا غیرممکن بود. در نهایت اما، دو تن از آنان به شرط فاش نشدن نام تارنمایشان پذیرفتند با المانیتور گفت و گو کنند. غلامعلی که تارنمایی پرطرفدار را در ایران اداره می کند، وزن محتوای تارنمایش را بر تعاملات فرهنگی و هنری و پرسش و پاسخ هایی با محور مد لباس قرار داده است. وی می گوید به شمار دوستی ها و آشنایی هایی می بالد که در استفاده از تارنمای او ریشه دارد و به این مفتخر است که تارنمایی که او به همراه دو دوستش کار طراحی و اداره آن را به عهده دارد، فضایی را ایجاد و اداره کرده اند که تعدادی کاربر همجسگرا را با هم آشنا کرده و امکان ارتباط آنها را فراهم آورده است. غلامعلی می افزاید که فعالیت هایی از این دست در خارج از ایران با آزادی های موجود و بدون محدودیت، هنری نیست و هنر، آن است که در فضای دشوار، و تحت تنگنا و فشار بتوان چنین دستاوردی را محقق کرد.

بابک که دانش آموخته نرم افزار است، مدیر تارنمایی دیگر است که اتاق های چت ( گفت و گو) فعالی دارد. او که به تنهایی اداره تارنمایش را به عهده دارد، می گوید آگهی هایی که دریافت می کند، فعالیتش را پررونق کرده و او را از همکلاسان سابقش موفق تر کرده است. بابک در گفت و گو با المانیتور می گوید: «آنچه کار من و محتوای فعالیت تارنمایم را شکل می دهد، دوستی هایی است که گاه ماندگار می شوند و اغلب در سایه آموختن جزئیات نرم افزاری میسر می شوند. با تمرکز بر موضوع اصلی تارنما که پاسخ دادن به پرسش های نرم افزاری و ارائه بازی ها و سرگرمی های رایانه ای است، هم به رایگان به کاربران کمک می کنم و هم امکان آشنایی و دوستی آنها را با هم فراهم می کنم و این دو جنبه، کارم را معنادار و ارزشمند می کند.»

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: youth, technology, social media, marriage, iran, internet restrictions, internet, conservative

مهرناز صمیمی یک روزنامه نگار ایرانی-آمریکایی است. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept