نبض ترکیه

رسانه‌های ترکیه چطور خواننده کرد را «زجرکُش کردند»؟

p
By
Article Summary
۱۴ سال پس از آن‌که زندگی احمد کایا، خواننده فقید کرد، توسط رسانه‌های دولتی و عمده ترکیه نابود شد، مدال افتخار ریاست جمهوری ترکیه به او اهدا شد.

احمد کایا خواننده‌ای کرد بود که در سال ۱۹۵۷ در ملطیه، جنوب‌شرقی ترکیه متولد شد. او محبوبیتی حیرت‌انگیز داشت و ترانه‌های او در ارقام میلیون طی دهه‌های ۱۹۸۰ و ۹۰ فروخته می‌شدند. او هنرمندی ضد جنبش کمالیست (کمال آتاتورک) نیز بود و صراحتا ایدئولوژی رسمی دولت را به چالش می‌کشید. او هرگز از این عقیده عقب‌نشینی نکرد که دولت تحت کنترل ارتش، در جهت نابودی کردها عمل می‌کرد. کایا مدافع غیور گروه‌های مذهبی هم بود، مانند علوی‌ها و غیرمسلمانانی که از سوی حاکمیت کمالیست سرکوب می‌شدند. او به خاطر حمایت از رجب طیب اردوغان، که اکنون نخست وزیر ترکیه است، شهرت دارد. اردوغان در دهه ۹۰ میلادی به خاطر خواندن یک قطعه شعر ضد کمالیستی، به زندان افتاده‌بود. احمد کایا، در کنسرتش در تاریخ ۲۹ اکتبر ۱۹۹۸ در میدان تقسیم استانبول، آنچه که بر اردوغان می‌رفت را تقبیح کرد.

متاسفانه دیدگاه‌های لیبرال او به بهای جانش تمام شد. در سال ۱۹۹۹، رسانه‌های عمده ترکیه کرد بودن او را صلیبی ساختند که او را بر آن مصلوب کنند. رسانه‌های عمده که زیر نظر حاکمیت سابق فعالیت می‌کردند نژادپرست و به‌شدت ناسیونالیست بودند. به همین دلیل است که اعضای رسانه‌های نژادپرست آن زمان، در ترکیه امروز بی‌اعتبارند و تنها می‌توانند خوانندگان غربی‌ای را گول بزنند که از ترکیه شناختی ندارند.

طی مراسمی که اخیرا برگزار شد، به احمد کایا- پس از مرگ- مدال افتخار ریاست جمهوری تعلق گرفت و عبدالله گل، رئیس جمهوری ترکیه او را ستود.

خلاصه‌ای از آنچه که بر کایا گذشت می‌تواند حکایت شنیدنی زندگی او را تعریف کند. در سال ۱۹۹۹، انجمن روزنامه‌نگاران به کایا جایزه داد. کایا هنگام دریافت جایزه گفت: «این جایزه را از سوی همه کسانی دریافت می‌کنم که برای حقوق بشر مبارزه می‌کنند. در آلبوم بعدی‌ام، به کردی خواهم خواند و یک ویدئوی کردی خواهم ساخت. مطمئنم تلویزیون‌های با دل و جرأتی هستند که پخششان کنند.»

این سخنان سالن شیک محل برگزاری مراسم در استانبول را زیر و رو کرد. روزنامه‌نگاران و هنرمندان ترک، که تقریبا همگی جزو حامیان ایدئولوژی کمال آتاتورک و ناسیونالیست بودند، اعتراض کردند و حتی کارد و چنگالشان را به میز او پرتاب کردند. او جانش را برداشت و از حمله نویسندگان و هنرمندان نژادپرست فرار کرد، فقط به این خاطر که آرزویش برای خواندن به کردی را به زبان آورده‌بود.

کایا از آن مهلکه جان به در برد، اما عملیات رسانه‌ای دو روز بعد آغاز شد. در ۱۴ فوریه، روزنامه حریت که شعارش «ترکیه متعلق به ترک‌هاست، تیتر بزرگی زد و کایا را به «خفت و ننگ» متهم ساخت. 

مکان نگارش این گزارش برلین در ۱۹۹۳ ذکر شده بود و عکسی از کایا که در مقابل پوستر عبدالله اوجالان، رهبر پ‌کاکا و نقشه کردستان در حال خواندن بود نیز منتشر شده بود. زیر عکس نوشته شده بود:‌ «قاتل کودکان». در گزارش نقل قولی از کایا آمده بود که می‌گفت:‌ «نتوانستم با گروه نوازندگان اینجا بیایم. این کار به ۲۰ تا ۲۵ هزار مارک آلمان احتیاج داشت. چریک‌های کوهستان به این پول نیاز دارند.» 

حریت گزارش فوق را با این تیتر منتشر ساخت: ‌‌«سازمان به پول نیاز دارد.» 

ارتوگرول ا‌‌ُزکُک، روزنامه‌نگار ترک و مدیر وقت حریت، اکنون می‌گوید از زدن آن تیترها و عناوین پشیمان است. اما این موضع را بعد از سال‌ها دفاع از اقداماتش مطرح می‌کند. او تا همین پارسال اصرار داشت که گزارش خبری فوق ۱۰۰ درصد دقیق بود. این اقدام تماما نقشه‌ای بود برای استفاده از یک گزارش جعلی برای نابود کردن کایا. بعدا مشخص شد که کایا اصلا در سال ۱۹۹۳ کنسرتی در آلمان نداده است. در واقع آن سال او اصلا به برلین نرفته بود و کنسرت ۱۹۹۳ برلین وجود خارجی نداشت. کایا در آن کنسرت خیالی و در مقابل پوستر تخیلی اوجالان و نقشه تخیلی کردستان ظاهر نشده و نخوانده بود. هیچ‌کس نگفته بود که «سازمان به پول نیاز دارد.» کایا هرگز نگفته بود که «چریک‌های کوهستان به این پول نیاز دارند.» 

به طور خلاصه، حریت، زیر مدیریت ا‌‌ُزکُک، از طریق خلق یک کنسرت، یک نقشه غیرواقعی و پوستر اوجالان، و همچنین سخنانی جعلی‌ که کایا هرگز بر زبان نیاورده بود، عملیات زجرکش کردن کایا را پیش برد. ا‌‌ُزکُک، ۱۲ سال بعد از مرگ کایا، ابایی از تکرار همان دروغ‌ها نداشت. 

بعد از انتشار این دروغ‌های بی‌پروا، دادستانی ترکیه از حریت عکس و ویدئوی مربوط به گزارش را مطالبه کرد. آصلیحان دوملو، وکیل و مشاور حقوقی حریت، در ۲۵ نوامبر ۱۹۹۹ به پلیس استانبول عینا این‌طور پاسخ داد:‌ «ما هیچ نوارکاست، ویدئو و سندی که مربوط به گزارش حریت در تاریخ ۱۴ فوریه ۱۹۹۹ باشد نداریم.» 

البته که این اعترافی بی‌بروبرگشت مبنی بر جعل خبر در گزارش روزنامه حریت بود. 

تمامی اظهارات منسوب به کایا در هنگام گرفتن جایزه، این که او جایزه را از جانب کردها می‌گیرد، این که به زبان کردی ویدئو خواهد ساخت، این که با تلویزیون‌هایی که آن را پخش نکنند مبارزه می‌کند، این که مجبورشان می‌کند اصالت کردی او را به رسمیت بشناسند، همه و همه جعلی و تنها برای تحریک مردم علیه کایا بود. 

ارتوگرول ا‌‌ُزکُک، در ستون خود در ۱۴ فوریه ۱۹۹۹ می‌نویسد:‌ «آن شب همه چیز زیبا بود، غیر از یک مرد زشت، کایا.»‌ فقط به این خاطر که کایا گفته بود می‌خواهد به کردی بخواند. 

بکیر جوشکون، نویسنده محبوب که از حزب اپوزیسیون جمهوریت خلق حمایت می‌کرد، در ۱۴ فوریه ۱۹۹۹ نوشت:‌ «کایا را دوست ندارم. عین خیالم نیست که از مراسم رانده شد. اگر هنرمندی جدایی‌طلب باشد و پیام غلط به مردم برساند، البته که رانده می‌شود.» 

دو روز بعد، فاتیح آلتایلی، که امروز مدیر خبرترک است نوشت:‌ «احمد، تو یک مرد بی‌فرهنگ، بی‌سواد و عامی هستی که نمی‌فهمد چه می‌گوید. اگر از احمد بپرسم «ایدئولوژی چیست؟» پاسخ می‌دهد‌ «خوردنی است؟». 

پس از این گزارش‌ها و خبرهای جعلی در یک عملیات شیطانی، دادستان‌ها شروع به تنظیم ادعانامه علیه کایا کردند. او به دادستانی گفت که در آن تاریخ برلین نبوده و اصلا چنین کنسرتی نداده است. دادستان گفت ادعانامه را بر اساس گزارش روزنامه‌ها بنا کرده است. کایا به خاطر نقشه‌ای جعلی و کنسرتی تخیلی، به تقریبا ۲۰ سال زندان محکوم شد.

پنج ماه بعد، تیم نابودسازی کایا به رهبری روزنامه حریت، عملیات دیگری راه انداخت تا کار کایا را تمام کند. ا‌‌ُزکُک  در ۲۰ ژوئیه ۱۹۹۹، مطلبی نوشت با این تیتر: «ای بی‌شرف.» او در این گزارش نوشت:‌ «کایا در کنسرتی که در مونیخ داد، ترکیه را تحقیر کرد. او ترکیه را «سرزمین بی‌شرف‌ها» خواند.» این گزارش همراه با یک عکس دستکاری‌شده اوجالان چاپ شد. 

همان روز، فاتیح آلتای، نویسنده ناسیونالیست افراطی نوشت:‌ «اگر پول دارید، می‌توانید احمد را بخرید. احمد یک دروغگو است، یک بی‌شرف است. او برای هر کسی می‌خواند که به او پول بدهد.» 

حریت حتی از دستکاری جمله‌ای که کایا درباره رها کردن اتومبیلش گفته‌بود شرم نکرد. کایا گفته بود به خاطر «سه چهار تا بی‌شرف» مجبور شده اتومبیلش را رها کند. حریت نوشت:‌ «اتومبیلم را در سرزمین بی‌شرف‌ها رها کردم.» کایا نهایتا و به خاطر تهدیدهای دائمی مجبور به ترک ترکیه شد. 

گولتن، همسر احمد کایا و ملیس، دخترشان، به پاریس رفتند. اما این هم برای رسانه‌های نژادپرست ترکیه کافی نبود. یک عملیات لجن‌پراکنی دیگر به فاصله دو ماه راه افتاد. حریت در ۲ سپتامبر ۱۹۹۹ تیتر زد:‌ «بی‌شرف، در حال فعالیت». 

یک بار دیگر، همان دروغ‌ها و همان نقشه‌های قلابی در کنار اخبار و نقل قول‌های جعلی به خورد مردم ترکیه داده‌شد. این رسانه‌ها و بویژه حریت بود که کاری کردند ترکیه برای کایا جای زندگی نباشد. او در نهایت با انبوه جریمه‌ها و مجازات‌ها بر اساس اسناد کذب و اخبار رسانه‌ای دروغین، کشورش را ترک کرد. قلب او زیر این همه فشار تاب نیاورد و در نیمه نوامبر ۲۰۰۰ جان باخت. 

احمد کایا، در جریان یک قتل خاموش و آهسته زجرکُش شد. هرچند امروز، اغلب مردم ترکیه با احساسات شفاف او را به یاد می‌آورند. 

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: media, art
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept