قهوه یمنی در فنجان آمریکایی‌‌ها

p
By
Article Summary
کشاورزان یمنی سعی می‌کنند صنعت کشت قهوه را در کشورشان حفظ کنند. کشت قهوه در یمن به زمان‌های باستان می‌رسد. آنان دانه‌های قهوه کشت شده از کوهستان‌های حراز را به کافه‌های شیک در شمال آمریکا می‌رسانند.

صنعا، یمن- پیرمرد از درختی به درخت دیگر می‌رود و به گنجینه‌اش می‌بالد. او آنچنان غرق در کار است که بارها به‌کلی همراهانش را فراموش می‌کند. دست‌های چروک‌خورده و آفتاب‌سوخته‌‌اش که یادگار سال‌ها کار زیر آفتاب است را با احتیاط به سوی یکی از ساقه‌ها می‌برد، به‌آرامی مشتی میوه قهوه می‌چیند و همزمان درباره فرایند ظریف و حساس پرورش قهوه توضیح می‌دهد.

مزرعه پرورش قهوه محمد المیسی جایی در پشت مسجد سرخ در کوهستان‌های الاحجار، واقع در یک ساعتی صنعا، پایتخت یمن قرار دارد.

او ۶۰ ساله، پدر چهار فرزند است و شش نوه دارد و تمامی عمرش را به کار زراعت مشغول بوده‌است. می‌‌گوید:‌‌ ‌«وقتی از مدرسه برمی‌گشتم به پدرم در کار کشت قهوه کمک می‌کردم.» پدر او که هم سرهنگ بود و هم قهوه‌کار، عشق به کشت قهوه را در پسرش به یادگار گذاشت. 

آقای المیسی با غرور به انواع مختلف قهوههایی که عمل می‌آورد اشاره می‌کند، قهوه‌هایی که با روکش سبزرنگ پلاستیکی محفوظ شده‌اند: الدویری، تفاحی، شیبریجی و الاحجری.  یمن را خاستگاه اولیه قهوه در جهان می‌دانند و می‌گویند اولین بار قهوه در شکل نوشیدنی، در این سرزمین مصرف شد و به عنوان یک محصول تجاری، مورد کشت قرار گرفت. گفته می‌شود که قهوه نوشیدنی، اولین بار در میانه قرن پانزدهم در صومعه‌های صوفیان یمن تهیه شد. 

شیخ شبیر عزی، بازرگانی که با گروه صنعتی العزی در دادوستد قهوه کار می‌کند می‌گوید: «این هدیه‌ای از اجداد ما است. از تمثیل‌ها و نشانه‌های کشور یمن می‌توان به اهمیت قهوه در این سرزمین پی‌برد. در دل این سرزمین گیاه قهوه می‌روید.» 

با آن که تجارت قهوه برای برخی شرکت‌های بازرگانی پررونق است، اما بسیاری از کشاورزان نمی‌توانند تنها با کشت قهوه سرپا بمانند. 

از دهه ۱۹۵۰، قهوه یمنی با دشواری‌های فراوانی مواجه بوده است. در سال ۲۰۱۱، صادرات قهوه نسبت به ۱۵۰ سال قبل، ۲۰ برابر کاهش یافت. در المخا، که روزی بندری با شهرت جهانی بود-و نام قهوه موکا از آن گرفته شده- امروز تقریبا نشانی از تجارت این کالای خوراکی یافت نمی‌شود. آن‌طور که شرکت چای و قهوه «پیت» می‌گوید: «اروپاییان اولین بار وقتی در قرن هفدهم با کاکائو آشنا شدند، به یاد طعم تلخ‌ و شیرین قهوه‌ای که از یمن آورده بودند افتادند و پس از آن بود که کلمه موکا با شکلات عجین شد.» 

امروزه به دلایل متعددی چون قطع ارتباط میان کشاوزان با بازارهای خارجی، درآمد کشاورزان قهوه یمن با کیفیت محصولشان همخوانی ندارد.

محمد المیسی، که تمام عمرش مشغول کشت قهوه بوده یاد روزهای خوب قدیم می‌کند، زمانی که قهوه «کالای تجاری طلایی» به شمار می‌رفت. او مجبور شده برای بقای کارش، همزمان به کشت قات روی بیاورد. قات یک گیاه مخدر ملایم است که اکثریت قریب به اتفاق یمنی‌ها آن را گوشه دهانشان می‌گذارند و می‌جوند. میسی می‌گوید: «از نظر مالی، وضعم خیلی خوب است. اما نمی‌توانم بگویم همه درآمدم از قهوه است.» 

این کشاورز قهوه می‌گوید: «دولت باید به عنوان یک پروژه آزمایشی، کمک کند تا کشت قات را متوقف کنم و به جایش قهوه بیشتری بکارم. دولت هیچ کمکی به ما نمی‌کند و کوچکترین اهمیتی به منابع ما نمی‌دهد.» 

المیسی از شنیدن این که ایده‌ او توسط صنایع العزی و مردم محلی‌، در کوه‌های زیبای حراز به اجرا در‌آمده متعجب شد. 

صنایع العزی، در حال حاضر با ۳۵۰۰ کشاورز قهوه -از جمله ۱۰۰۰ کشاوز اهل حراز- همکاری میکند. به این ترتیب که در ازای تولید قهوه با کیفیتتر به کشاورزان مشوق می‌دهد و برای پایدارسازی طولانی مدت، سهم مالی کشاورزان را مستقیما به خودشان پرداخت می‌کند. 

رمز موفقیت این فعالیت تجاری در روش‌های پیشرفته پس از برداشت محصول و تمرکز همزمان بر سنت و مدرنیته، و همچنین آگاهی از بازار خارجی با استفاده از قهوه یگانه یمن و شهرت جهانی آن فراهم شده است. آنطور که وبسایت این گروه بازرگانی آمده، صنایع العزی، مجری «استانداردهای جهانی رتبه‌بندی، نظام بازرگانی عادلانه و قابلیت پیگیری کالا، از طریق تازه‌ترین فناوری‌ها است.» 

شناخت بازار، به آنان امکان می‌دهد که با بازارهای مختلف غربی مرتبط شوند. اما آقای المیسی خبر ندارد که ساکنان محله مد روز ویلیامزبرگ در شهر نیویورک، برای یک فنجان قهوه عربیکا معادل یک چهارم دستمزد روزانه او را می‌پردازند. او بعد از این که از قیمت یک فنجان قهوه عربیکا در کافی‌شاپ‌های آمریکای شمالی مطلع شد، به شوخی گفت‌:‌ «شاید باید به آمریکا کوچ کنیم.» 

بسیاری از مشتریان قهوه مطبوع عربیکا، از فرآیند طولانی قهوه تا وقتی که به فنجان برسند، بی‌اطلاعند. دانه‌های این نوع قهوه، برای ‌آن‌که در فنجانی در دست مشتری قرار گیرند، باید پنج سال بعد از کشت در مزارعی در ارتفاع ۲۵۰۰ متری از سطح دریا برداشت شوند، که اقلیمی یگانه برای پرورش قهوه است. عزی می‌گوید: «یمن، دارای توازنی فوق‌العاده از نظر گرما و سایه برای پرورش قهوه با کیفیت بالا است.» 

میوه قهوه، بعد از آن که از سبز به سرخ تغییر رنگ داد، به روش دستی چیده می‌شود. این روند سخت و پرزحمت و نیازمند نیروی کار بالا است. میسی با خنده می‌گوید: «به همین دلیل است که فرزندان زیاد دارم، هرچه کمک بیشتر باشد، بهتر است.» او می‌افزاید: «معمولا ترجیح می‌دهم کار چیدن را خودم انجام دهم زیرا اگر این کار غلط انجام شود ممکن است به شاخه و یا حتی درخت آسیب برسد.» کار چیدن میوه‌های قهوه به صبر، دلسوزی و دقت نیاز دارد و بسیار وقت‌گیر است.

میسی تقریبا سه بار در ماه درختان را بررسی می‌کند و میوه‌هایی را انتخاب می‌کند که رسیده‌اند. پس از برداشت، میوه‌ها تمیز می‌شوند و برای چهار هفته در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند تا خشک شوند. آخر سر، لایه‌ پوست خشکیده از روی دانه‌ها برداشته می‌شود.

میسی پوست سبزرنگ میوه‌های قهوه را دور نمی‌ریزد. یمنی‌ها از تمام بخش‌های گیاه قهوه استفاده می‌کنند. دانه‌های قهوه که در یمن «بن» خوانده می‌شوند را بو می‌دهند و برای تهیه انواع قهوه-پرس فرانسوی، اسپرسو، ترک و غیره- آماده میکنند. یمنی‌ها از پوسته سبزرنگ قهوه همراه با هل و زنجبیل، نوشیدنی‌ای به نام «قشر» درست می‌کنند که یک آنتی‌اکسیدان طبیعی است. قشر، محبوبترین نوشیدنی یمنی است. آن‌ها از برگ گیاه قهوه نیز یک دم‌نوش سرخ‌رنگ درست می‌کنند که برای زنان مبتلا به خونریزی پس از زایمان، خاصیت دارویی دارد.

اگر یمنی‌ها بتوانند بین سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت و بلندمدت، اصالت فرهنگی و سطح تولید و همچنین نیازهای بازار محلی و بین‌المللی ‌به توافق برسند، قهوه یمن می‌تواند به جایگاه خود در سطح جهانی نائل شود. 

محمد المیسی، در راه بازگشت به مزرعه‌اش، با صدایی خش دار و با شادمانی ترانه معروف ایوب طارش، در ستایش قهوه یمنی را می‌خواند که می‌گوید: «قهوه یمنی، ای مروارید، ای گنج نشسته بر درخت، هرکسی که تو را پرورش دهد، هرگز فقیر و تحقیر نمی‌شود.» 

Continue reading this article by registering and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: yemeni economy, yemen, exports
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept