Suriye'nin Nabzı

Suriye’nin ilk Kürt üniversitesi tartışmalara neden oluyor

By
p
Article Summary
Suriyeli Kürtler Rojava’da geçen yıl açılan ilk üniversiteyi büyütmek için iddialı planlar yapıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Suriye’deki bir grup eğitimci ülkede hayatın tüm yönlerini kesintiye uğratan savaşın etkilerini bertaraf etmek için yeni bir yol buldu. Öğrenciler üniversitelere gidemeyince üniversite onların ayağına gitti.

Rojava’da (Suriye Kürdistanı) kurulan ilk üniversite olan Afrin Üniversitesi ağustosta öğrenci kabul etmeye başladı. Üniversite henüz tescil edilmemiş olsa da yönetim şimdiden kurumun imkân ve tesislerini genişletme planları yapıyor.

Rektör Ahmet Yusuf Al-Monitor’a şu bilgileri veriyor: “Buraya üniversite kurma fikri, Halep Üniversitesi’nde ya da Suriye’deki diğer üniversitelerde okuyan ancak Afrin’e uygulanan abluka yüzünden okulu bırakan Afrinli öğrenciler için faydalı oldu. Şu an Afrin’den Halep Üniversitesi’ne gidiş 20 saat sürüyor ve bu nedenle pek çok öğrenci okulu bırakmış durumda.”

Sanat Fakültesi Dekanı Abdül Mecit Şeyko da Al-Monitor’a şöyle diyor: “Üniversitenin hedeflerinden biri Suriye savaşı nedeniyle eğitimde ortaya çıkan muazzam boşluğu kapatmak. Üniversite öğrencilere eğitimlerini tamamlama ve eğitim hedeflerine ulaşma imkânı sunuyor. Bu, göç etmekten daha iyi bir çözüm.”

Üniversite hocaları Afrin bölgesinden ve kendi alanlarında doktora ya da yüksek lisans sahibi. Yusuf’un verdiği bilgilere göre kayıtlı 222 öğrenci var. Bu öğrencilerin 121’i Kürtçeyi de kapsayan edebiyat dalında, 50’si mühendislik ve 51’i ekonomi programında okuyor. Okul bünyesinde tıp, topoğrafya mühendisliği, müzik, tiyatro, işletme ve Kürt dili ve edebiyatı enstitüleri var.

Üniversite genişledikçe kapsamlı bir fen bilimleri programı açmak istediklerini anlatan Yusuf şöyle devam ediyor: “Ziraat ve tıp fakültelerinin 2016’da açılması için çalışmalar sürüyor. Muhtemelen iletişim fakültesi de açacağız. (...) Ana kampüs için ileride 10 bin öğrencinin eğitim alabileceği 50 hektarlık bir alan tahsis edildi.” Okul şu an kentteki ziraat lisesinin binasında faaliyet gösteriyor.

Üniversitede mühendislik derecesi için beş, diğer uzmanlık alanları için dört yıl okumak gerekiyor. Sanayi meslek liselerinden mezun öğrenciler, toplam mevcudun yüzde 3’ünü geçmemek kaydıyla makine ve elektrik-elektronik bölümüne kabul ediliyor.

Yusuf şu bilgileri veriyor: “Yıllık öğrenci kayıt ücretleri mühendislik için yaklaşık 15 bin Suriye lirası (68 dolar), ekonomi fakültesi için 10 bin lira, sanat fakültesi için beş bin lira. Bunlar Rojavalı ve Suriyeli öğrenciler için belirlenen rakamlar. Yabancı öğrenciler için biraz daha yüksek bir ücret belirlendi: yıllık 750 dolar.”

Afrin Üniversitesi’nin sanat fakültesinde Kürtçe iki bölüm var. Bu bölümlerde öğrencilere dört yıl boyunca klasik ve çağdaş Kürt edebiyatı ve Kürt halk bilimi öğretiliyor. Şeyko Paris, Moskova ve Almanya’daki üniversitelerde de Kürt dili bölümlerinin olduğuna dikkat çekiyor.

Üniversite Kürtlerin demokratik özerklik yönetimi altında kuruldu. Özerk yönetim iki yıldır Kürtçeyi ilköğretime taşımaya çalışıyor. Kürtlerin kontrolündeki bölgeler olan Afrin, Kobani ve Cezire’de Kürtçe 2016’da Kürt öğrencileri için zorunlu kılındı. Arapçanın olmaması, ayrıca rejim müfredatındaki derslere yer verilmemesi Suriyeliler ile Kürtler arasında geniş çaplı tartışmalara yol açtı.

Bir diğer tartışma konusu olarak üniversite müfredata PKK lideri Abdullah Öcalan’ın ideolojisini sokmakla ve Demokratik Birlik Partisi’ne (PYD) tabi olmakla suçlanıyor. Pek çok kişi PYD’nin PKK’yle aynı çizgide olduğuna inanıyor. Nitekim üniversitede verilen derslerden biri olan “Halkın Demokrasisi” dersi cezaevinde bulunan ama oldukça üretken olan Öcalan’ın tezlerine oldukça benziyor.

Yusuf ise bu bağlantıyı reddederek şöyle diyor: “Adı Öcalan’ın tezini andırsa da dersin kapsamı öğrencilerin bilgi ve kültürünü artırmaya odaklanan muhtelif tarihsel, toplumsal, dini ve felsefi konulara odaklanıyor. Ders Öcalan’ın teorisiyle bağdaşsa da sonuçta Keynes, Smith, Marx ve Samir Amin’in teorilerini öğreten derslerden farklı değil.”

Sanat Fakültesi Dekanı Şeyko ise şöyle diyor: “Halkın Demokrasisi dersi evrenin gelişimi ve insan topluluklarının bu süreçte kardeşlik ve halklar arasında uyum fikrini nasıl geliştirdiklerine odaklanıyor.”

Ekonomi öğrencisi Ahmet Şafei Afrin Üniversitesi’nin açılmasıyla bir hayalinin gerçek olduğunu söylüyor. Al-Monitor’a konuşan Şafei, Afrin Üniversitesi açılmadan önce eğitimini tamamlamak için Türkiye’ye gitmeyi düşünüyormuş. Şafei üniversitenin henüz tescil edilmediğini bilse de “Halep Üniversitesi de ilk açıldığında tescil edilmemişti.” diyor.

Şafei ekonomi okumayı seçmiş çünkü yeni ilan edilen özerk Kürt bölgelerinde kalkınma için sağlam ekonomiye ihtiyaç olduğuna inanıyor. Eğitime ideoloji karıştırma konusu sorulduğunda Şafei, ekonomi bölümünde iktisat, işletme, muhasebe, istatistik, matematik, ekoloji, İngilizce, Kürtçe, Halkın Demokrasisi dersi ve ekonomik analiz de dahil kapsamlı bir müfredat olduğunu anlatıyor. Halkın Demokrasisi dersinin eğlenceli ve kültürel bir ders olduğunu duyan ama henüz bu dersi almadığını belirten Şafei şöyle diyor: “Şahsen ben bunun eğitim sürecine zarar veren ya da olumsuz etki yapan bir ders olduğunu düşünmüyorum. Bazı öğrenciler dersten şikâyet ediyor ama bu tercümenin zorluğuyla ilgili, dersin içeriyle değil.”

Afrin Üniversitesi’ni kurma fikrinin 2013’te doğduğunu belirten Yusuf ise şöyle diyor: “Rusya’daki üniversitelerle yazışarak Afrin’de şube açmalarını istedik ama talebimiz siyasi nedenlerle reddedildi. İdlib yakınlarında Şam Üniversitesi’ne bağlı Özel Ebla Üniversitesi’yle de bağlantıya geçtik ama Yüksek Öğretim Bakanlığı önerimizi reddetti. Türkiye ve Finlandiya’daki üniversitelerle bağlantıya geçtik, onlar da talebimizi reddettiler.”

Yusuf dünyada pek çok üniversitenin mütevazı girişimler olarak başladığını söylerken, Irak Kürdistanı’ndaki Süleymaniye Üniversitesi ile Gaziantep’teki Zehra Üniversitesi’ni örnek gösteriyor.

Bu bölümlerde bulundu: universities, self-determination, rojava, pkk, kurds in syria, autonomy, afrin

Sardar Mlla Drwish is a Syrian journalist working in written, audio and electronic media. He holds a degree in media from Damascus University.

x