BAĞDAT — Kuzey Irak’ta Selahaddin vilayetinin Beyci ilçesinde yaşayan Tahir El Ubeydi, aranan bir şahısla aynı ismi taşıdığı için Irak güvenlik güçlerince ekim 2007’de tutuklandı. Farklı cezaevlerinde 19 ay tutuklu kalan Ubeydi mayıs 2009’da serbest bırakıldı. Tutuklandıktan ancak beş ay sonra sorgulandı ve bu süre boyunca parmaklıklar ardında kaldı. Mahkemeye çıkmak için de bir sene bekleyen Ubeydi neticede delil yetersizliğinden serbest bırakıldı.
Ubeydi gibi on binlerce Iraklı isim benzerliği nedeniyle veya ihbar üzerine haksız yere tutuklanıyor. İhbar konusu özellikle tartışmalı. Yüksek Adalet Konseyi, 24 Kasım 2014 tarihli açıklamasında bir tek Bağdat’ta 498 kişi hakkında asılsız ihbar nedeniyle işlem başlatıldığını belirtti.
Irak Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili maddesi şöyle diyor: “Yapılan şikâyet devletin iç ve dış güvenliğiyle ilgili suçlar, ekonomik sabotaj suçları ve idam, müebbet hapis ve geçici hapis gerektiren suçlar kapsamındaysa ve ihbarı yapan kişi kimliğinin gizli kalmasını talep edip tanık olmak istemiyorsa yargıç bu durumu ihbarla birlikte özel bir tutanakla kayda geçirir ve ihbarı yapan kişinin kimliğini soruşturma dosyasında zikretmeden ihbardaki bilgiyi dikkate alarak soruşturmayı kurallara göre yürütür.”
İhbarcılar verdikleri bilgi karşılığında ödül almakla birlikte güvenlik güçlerine bağlı çalışmıyor. Bakanlar Kurulu 26 Mart 2013 tarihli kararıyla masum vatandaşların zarar gördüğü gerekçesiyle muhbirlik müessesesini kaldırmıştı.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.