İran’da kadın vekillerin çelişik karnesi

İran meclisinin 290 vekilinden yalnızca 9’u kadın. Yüzde 3’e tekabül eden bu sayıyla İran, kadın parlamenter temsili bakımından dünya sıralamasının en altlarında yer alıyor. İranlı kadın vekiller oran olarak yüzde 5’i hiçbir zaman aşamadı. Ancak ülkenin iki ana siyasi kampında da daima önemli oyuncular arasında yer aldı.

Meclisteki dokuz kadından sekizi “İlkeci” olarak bilinen muhafazakâr kanatta yer alıyor. Bunların üçü -- Fatma Aliye, Mehnaz Bahmani ve Zühre Tabibzade – meclisteki iki ana muhafazakâr grubun daha koyusu olan İlkeci Şura’nın Merkez Kurul üyesi. Bir diğer vekil Fatma Rehber, İran’ın en eski İslamcı partisi olan İslami Koalisyon Partisi’nin yönetiminde yer alıyor. Lale İftihari ve Neyire Akavan da siyasetin ağır sıkletinde yer alan iki isim. Hâl böyle olunca sadece kadınların üye olduğu Kadın ve Aile Komitesi ülkede sıra dışı bir güç merkezine dönüşüyor.

İran İslam Cumhuriyeti’nin pek çok çelişkisinden biri, kadınların katılımını kısıtlayan yasalara rağmen liderlik konumlarında daima kadın bulunmasıdır.

1996’dan 2004’e kadar muhafazakâr kanatta vekillik yapan İffet Şeriati bu konuda Al-Monitor’a şöyle diyor: “İslam Devrimi’nin sloganlarından biri halkın birlik ve beraberliğiydi ki bu kadınları da kapsar.” Şeriati, İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin bir sözüne de atıfta bulunuyor: “Kadınlar tıpkı Kuran gibi insanları geliştirir.”