HALEP, Suriye — Muhalefetin tanınmış sivil toplum örgütü Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne göre, modern tarihin belki de en tehlikeli ve gaddar terör örgütü olan İslam Devleti (İD), bugün Suriye’nin üçte birinden fazlasını kontrol ediyor. Örgüt, Irak’ta kazandığı şaşkınlık verici zaferleri, daha az medya ilgisi çekse ve daha ufak çapta olsa da Suriye’de tekrar etti. İD bugün doğudaki petrol zengini Deyrizor vilayetinin neredeyse tamamını kontrol ederken rejim kuvvetlerinin elinde yalnızca ufak tefek bazı bölgeler var. El Kaide bağlantılı rakibi Nusra Cephesi’ni vilayet merkezinden çıkaran İD, şimdi kritik bir safhaya geçiyor ve rejim güçleriyle yüzleşiyor. İki taraf, harap olmuş Deyrizor şehrini bölen cephe hatlarında karşı karşıya bulunuyor.

Rejim ile İD arasındaki adı koyulmamış saldırmazlık anlaşması, iki tarafın da bu mantık evliliğinden alabileceklerini aldıktan sonra artık sona ermiş görünüyor. İD’in Humus’taki El Şaer doğal gaz sahasına 16 Temmuz’da başlattığı büyük taarruz, bunu en çarpıcı şekilde yansıtıyor. Taarruzda 300 civarında rejim askeri ve sivil çalışanın öldüğü tahmin ediliyor. Öte yandan, rejim de Rakka’da İD’in karargâh ve eğitim kamplarını havadan vurmaya devam ediyor ki bu da kılıçların kesin olarak çekildiğini gösteriyor.

İD, Nusra Cephesi’ni küçük düşürücü şekilde hezimete uğratarak Deyrizor’daki kontrolünü pekiştirdi. Nusra lideri Safwan El Hant, 14 Temmuz’da kadın kılığında kaçmaya çalışırken -- iddiaya göre örgütten firar eden kendi adamlarının ihaneti üzerine -- yakalandı ve öldürüldü. Bunun akabinde İD’in yayılmacı emelleri, hemen başka bölgelere yöneldi. İD, Yermük’teki Filistin mülteci kampı dâhil Şam’a yakın rejim bölgelerinde tekrar ortaya çıktı. Buralarda büyük uğraşlar sonucu sağlanan ve hâlen kırılgan olan yerel ateşkes ve anlaşmalar, şimdi İD’in tehdidi altında.

İD, Guta’da da İslami Cephe’ye karşı harekete geçiyor. İslami Cephe’nin başat grubu olan Suudi destekli Cayş El İslam’ın lideri Zahran Alluş, İD ile mücadelenin rejimle mücadeleden daha önemli olduğunu söyledi.