Türkiye, Irak’taki gelişmeler üzerine doğu sınırlarında bağımsız bir Kürt devleti olasılığıyla karşı karşıya kaldı. Bu, çok değil, on yıl önce kamuoyu için kabul edilemez bir fikirdi. Zira bağımsız bir Kürt devletinin Türkiye’de yaşayan Kürtleri de ayrılığa sevk edebileceğinden korkulurdu. Bağımsız Kürdistan’ın, asırlık bir hırsla Türkiye’yi parçalamayı hedefleyen bir Batı projesi olduğu yaygın bir anlatıydı. Hatta pek çokları ABD’nin 2003’teki Irak işgalini bile bu bağlamda görürdü. Ancak şu an ki tablo o kadar da keskin değil.
Şimdi işler tersine döndü ve artık Washington Ankara’yı Irak’taki bölünmeyi tırmandırmakla suçluyor. Buna gerekçe olarak Türkiye’nin Bağdat’ı baypas ederek, Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) ile bilhassa da stratejik öneme haiz enerji alanında geliştirdiği iş birliği gösteriliyor.
Cengiz Çandar’ın da belirttiği gibi Türkiye’nin resmi tercihi halen birleşik bir Irak’tan yana. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin açıklamaları da Türkiye ile ABD’nin bu konuda aynı fikirleri paylaştığını gösteriyor. Ne var ki, Ankara’nın bağımsız bir Kürt devleti fikrine alışmaya başlamış olabileceğini gösteren güçlü işaretler de söz konu. Irak Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) son saldırılarından sonra Irak’ın bütünlüğünü korumak giderek zorlaşırken, Adalet ve Kalkınma Partisi Sözcüsü Hüseyin Çelik’in son açıklamaları da bu değişimi yansıtıyor.
27 Haziran’da Financial Times gazetesine konuşan Çelik bağımsız bir Kürt devletinin geçmişte Türkiye için bir savaş sebebi olabileceğini, bugün ise kimsenin böyle bir şeyi söylemeye hakkı olmadığını kaydetti: “Kürdistan kelimesi bile insanları sinirlendirirdi. Ama onların adı Kürdistan ve bunun kabul edilmesi gerekir. (...) Eğer Irak bölünürse ki bu maalesef kaçınılmaz görünüyor; onlar bizim kardeşimizdir”. İşlerin bu noktaya gelmesinden Irak Başbakanı Nuri El Maliki’yi sorumlu tutan Çelik Türkiye’nin öncelikli tercihinin bağımsız bir Kürdistan olmadığını belirtmeyi de ihmal etmedi.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.