HALEP, Suriye — Ardında ölüm ve yıkım bırakarak Suriye’yi kasıp kavuran isyan, bu hafta üçüncü yılını dolduruyor. Halep, 18 aydır vahşi, ayrıştırıcı bir çatışmanın pençesinde. Şehri sadece kontrol noktaları değil, toplumsal ve siyasi fay hatları da bölüyor.

Suriye’deki çatışma, şekilden şekle girerek siyasi değişim talebiyle başlayan kitlesel bir halk hareketinden mezhepsel tınılı bir vekâlet savaşına dönüştü. Çeşitli toplumsal, etnik ve dini dokuların ortak tarih bağlarıyla birbirine bağlanıp iç içe geçtiği rengârenk bir halıya benzeyen bu toprakların her köşesi, savaşın acılarını farklı şekillerde yaşadı.

Bu anlamda Halep, genel Suriye örneğinden ayrılan, belki de benzeri olmayan bir tecrübe yaşıyor. Zira Halep’teki çatışma, diğer bölgelerde olduğu gibi mezhepsel bölünme üzerinden değil, sınıf ve akrabalığa göre oluşmuş toplumsal katmanlar üzerinden sürüyor. İşçi ve köylü kesimler dâhil her kökenden gelen birçok Sünni, milis gruplarında veya gönüllü asker olarak rejim saflarında savaşıyor. Diğer vilayetlerdeki ayrışma, bir zamanlar uyum içinde yaşamış, farklı inançlara sahip bu toplumun tam ortadan ikiye bölünmesi olarak betimlenebilir. Halep’teki ayrışma hatları ise oldukça bulanık.

El Kaide bağlantılı gruplara katılan yabancılar hariç İslamcı veya ana akım asilerin tamamının kırsaldan gelen yoksul Sünnilerden oluştuğunu söylemeye gerek yok. Son derece kozmopolit bir şehir dokusuna sahip olan Halep’te ise büyük Hristiyan, Ermeni ve Kürt azınlıklar vardı. Şehrin zengin Sünni burjuvazisiyle birlikte bu kesimlerin varlığı Halep’i, ülkenin büyük bölümünü sarsan devrimci dalgaya ilk başta bağışık kıldı. Ancak Halep kırsalındaki çoğunluk, başka bölgelerdeki insanlar gibi hâkim düzenden dini ve ekonomik baskı hissediyordu ve kendini ayaklanmayla özdeşleştirdi. Bu tip genellemeler gözlemciye kolaylık sağlayabilir, ama birçok önemli soruya tatminkâr yanıt veremez, sahadaki çatışmanın doğasını da doğru şekilde anlatamaz.