Türkiye’nin tartışmalı ve çelişkili büyüme rakamları
Geçen yıl ortalarında hesaplama yöntemi değiştirilen milli gelirin 2016 sonuçları, birçok iktisatçı tarafından şüpheyle karşılandı. Geriye doğru yapılan revizyonların da etkisiyle yüzde 3’e yaklaşan milli gelirdeki artış, başta işgücü-işsizlik göstergeleri ile uyumluluk göstermiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) veri takviminde belirttiği gibi 31 Mart’ta Türkiye’nin son çeyrek, dolayısıyla 2016 toplamı milli gelir verilerini açıkladı. Bundan üç ay önce üçüncü çeyrek büyüme verileri açıklandığında yeni hesaplama yönteminin neden olduğu “şişirilmiş büyüme” iddiası gerilimli bir tartışmaya yol açmıştı. Son rakamlarla bu tartışma biraz daha alevlendi. AKP rejimine angaje değilse, iktisatçıların çoğu açıklanan verilerin güvenirliğine pek inanmıyor.
Ülke milli gelirinin hesaplanış biçimini 2016 ortasında değiştirdiğini duyuran TÜİK, eski şablonla belirlediği 2015 milli gelirini, yeni şablonla yüzde 20 artırmış ve 861 milyar dolar olarak açıklamıştı. TÜİK’e göre 2016’da yerel para ile ve enflasyondan arınmış olarak ekonomi yüzde 2,9 büyüdü. Cari fiyatlarla milli gelir, 2016 dolar ortalaması olan 3,04 TL’ye bölündüğünde 857 milyar dolarlık bir milli gelire ulaşılıyor. Bu da Türkiye’nin dünyadaki ilk 18 ülke içinde olması demek. Kişi başına gelir, 2015’e göre dolar cinsinden 207 dolar düşmüş durumda ama yine de 10 bin 807 dolarlık milli gelirden iktidar memnun!
2016 milli geliri 857 milyar dolar olarak belirlenince, 32,5 milyar dolarlık cari açığın milli gelire oranı da yüzde 3,8 olarak kayıtlara geçti. 2016’yı 404 milyar dolar dış borçla kapayan Türkiye’nin dış borç/milli gelir oranı da yüzde 47,1 oldu. Ekonomi yüzde 3’e yakın büyüse de dolar karşısında değer kaybı ve verilen açıklar, azalmayan dış borç yükü ile Türkiye’nin “kırılgan ülke” olma vasfı pek değişmedi.
Yıllık gayri safi yurtiçi hâsılada (GSYH) yüzde 2,9’luk artışın, geriye dönük revizyonlarla, yani “iyileştirmelerle” gerçekleşmesi bir başka önemli nokta. Dördüncü çeyrek büyümesi yüzde 3,5 olarak açıklanırken ikinci ve üçüncü çeyreğe ilişkin GSYH büyüklükleri önemli ölçüde revize edildi. TÜİK daha önce 2016 birinci çeyrek büyümesini yüzde 4,5 olarak açıklamıştı. Bu oranda bir değişiklik olmadı. Ancak ikinci çeyrek büyümesi yüzde 4,5'ten yüzde 5,3'e, üçüncü çeyrek oranı ise yüzde 1,8 küçülmeden yüzde 1,3 küçülmeye revize edildi. GSYH'de ikinci ve üçüncü çeyrek büyüklükleri daha önce açıklanan düzeyde kalsaydı, yılın tümünde büyüme yüzde 2,5’te kalacaktı.
