گفت‌وگوهای محرمانه آمریکا و روسیه برای ایجاد مناطق امن در سوریه

p
By
Article Summary
مقام‌های آمریکا و روسیه دربارهٔ گفت‌وگوهای‌شان پیرامون ایجاد مناطق «کاهش تنش» نزدیک مرزهای اردن، سکوت اختیار کرده‌اند.

واشینگتن - المانیتور دریافته است که مقام‌های روس و آمریکایی طی هفته‌های گذشته به دور از سر و صداهای رسانه‌ای، در تماس بوده‌اند تا بر سر برقراری یک منطقهٔ امن در جنوب سوریه، به توافق برسند.

یک دیپلمات پیشین منطقه [خاورمیانه]، به شرط محرمانه‌ماندن نامش گفت که مذاکرات شامل یک نشست در اردن در اواخر ماه مه بود. روسیه، ایران و ترکیه در اوائل ماه مه دربارهٔ ایجاد چهار منطقهٔ کاهش تنش مذاکره کرده بودند تا رویارویی میان نیروهای بشار اسد و مخالفان مسلح را کاهش دهند. حال دولت ترامپ در تلاش است تا در این میان ایفای نقش کند.

دیپلمات سابق گفت: «هفتهٔ گذشته، آمریکایی‌ها و روس‌ها در اردن ملاقات مشترکی با مقام‌های اردنی داشتند تا در مورد این مناطق کاهش تنش در جنوب گفت‌وگو کنند. ملاقات در اردن، بخشی از حوزه‌ٔ عمل مشترکی است که آمریکا، روسیه، اسرائیل و اردن می‌توانند انجام دهند تا منطقهٔ کم‌تنشی در جنوب سوریه ایجاد شود.»

ایالات متحده به‌ویژه به‌دنبال آن است که هرگونه معامله‌ای بر سر آیندهٔ سوریه، امنیت متحدانش اردن و اسرائیل را حفظ کند. اسرائیل به نوبهٔ خود گفته است که حضور ایرانی‌ها را در مرزهای مشترک خود با سوریه، تحمل نخواهد کرد.

منبع به المانیتور گفت که رکس تیلرسون، وزیر خارجهٔ آمریکا، «مسئول توافق با روسیه» است و این در گرماگرم آن صورت می‌گیرد که مسکو به حمایت از کارزار انتخاباتی ترامپ متهم شده است. دیپلمات پیشین گفت که برت مک‌گورک، فرستادهٔ ویژهٔ رئیس جمهوری در ائتلاف جهانی علیه داعش، و مایکل رتنی، فرستادهٔ ویژه در امور سوریه، در گفت‌وگوهای اردن شرکت داشتند. هیچ‌کدام از این دو مقام به پرسش‌های ما در این باره، واکنشی نشان ندادند.

منبع گفت که اولویت دولت ترامپ در سوریه، «توقف کشتار» است: «بدین خاطر است که آن‌ها می‌خواهند ببینند روس‌ها چه کاری انجام می‌دهند. آن‌ها می‌خواهند به روسیه یک نقش اصلی برای بازی بدهند… تا راه حلی پیدا شود… به صورتی که در پایان بازی، اسد و ایران رفتنی باشند.»

یک دیپلمات ارشد بین‌المللی که در امور سوریه نیز دخیل است، در گفت‌وگو با المانیتور تأیید کرد که آمریکایی‌ها و روس‌ها بدون آن‌که اعلام کنند، در مورد سوریه با یکدیگر جلساتی داشته‌اند.

دیپلمات ارشد که نخواست نامش فاش شود، گفت که طرفین «بیش از یک بار با یکدیگر دیدار داشته‌اند.» او گفت: «دشوار است بگوییم که در چه مرحله‌ای هستند… اما به نظر می‌رسد که گفت‌وگوهایی جدی داشته‌اند و هم‌زمان تلاش می‌کنند تا قدرت چانه‌زنی خود را از طریق حرکت‌هایی روی زمین افزایش دهند تا ببینند که چه کسی در درهٔ فرات دست بالا را دارد.»

وی افزود: «در نگاه آنان، مرز با اردن تا فرات [بخشی از ناحیه‌ای که قرار است تنش‌زدایی در آن انجام شود] باید موضوع تفاهم روس‌ها و آمریکایی‌ها شود و بنابراین، مفاهمه‌‌ای ضمنی نیز میان [دولت سوریه]، اردن و اسرائیل صورت می‌گیرد.»

وزارت خارجه ملاقات در اردن را تأیید نکرد ولی گفت که با جدیت برای کاهش خشونت در سوریه کار می‌کند.

یکی از مقام‌های وزارت خارجه که به شرط محرمانه‌ماندن نامش با المانیتور سخن می‌گفت، اظهار کرد: «ایالات متحده از راه حل سیاسی در منازعهٔ سوریه حمایت می‌کند؛ راه حلی که سوریه‌ای آرام و رها از تروریسم را نمایندگی کند. ما مدت‌هاست می‌گوییم که راه حل نظامی در بحران سوریه وجود ندارد و به طور خستگی‌ناپذیری کار کرده‌ایم تا در کنار شکست‌دادن داعش، القاعده و سایر تروریست‌ها، به کاهش خشونت‌ها برسیم.»

با این حال،‌ کنگره رویکرد تهاجمی‌تری دارد. باب کورکر، سناتور جمهوری‌خواه تنسی و رئیس کمیتهٔ روابط خارجی سنا، فاش کرد که تیلرسون از کنگره خواسته تا در حین تلاش او برای دست‌یابی به توافق در مورد سوریه، اقدام برای اعمال تحریم‌های جدید علیه روسیه را به تعویق اندازند.

کورکر هفتهٔ گذشته پیش از آن‌که کنگره از تعطیلات در روز پنجم ژوئن بازگردد، گفت که تیلرسون خواستار «باز گذاشتن روزنه‌ای از فرصت… برای تغییر مسیر روابط با روسیه» شده است. کورکر هشدار داد که صبرش رو به اتمام است و  به خبرنگاران گفت که تیلرسون طی حضورش در کنگره در میانهٔ ماه برای دفاع از بودجهٔ ۲۰۱۸ ترامپ در برابر کمیتهٔ بودجهٔ سنا، مورد بازخواست قرار خواهد گرفت.

کورکر در مورد روابط آمریکا و روسیه گفت: «اگر تیلرسون در اوائل فصل بعدی کاری نیاید» و گزارشی دربارهٔ «این‌که وقایع به‌راستی در مسیر تغییر هستند» ارائه ندهد، آن‌گاه به سرعت با لایحهٔ تحریم روسیه جلو خواهیم رفت.

کورکر گفت: «من فقط می‌توانم به شما بگویم که تفاوتی نمی‌بینم. [روس‌ها] کماکان علیه منافع ما کار می‌کنند.»

یک مقام اردنی تأیید کرد که ملاقاتهای دنبالهداری دربارهٔ سوریه در اردن، ژنو، آستانه و جاهای دیگر صورت گرفته است.

مقام اردنی که به شرط فاش نشدن هویتش با المانیتور سخن می‌گفت، ابراز کرد: «ما اردنی‌ها، با تمامی طرف‌های ذی‌نفوذ، ملاقات و ارتباط داشته‌ایم؛ چه روس‌ها، چه آمریکایی‌ها و دیگران.» وی افزود: «هدف ما تبادل دیدگاه دربارهٔ شرایط است، به طوری که منافع استراتژیک ملی و امنیت مرزهای‌مان تأمین شود.»

هینک کمونیچک، سفیر چک در ایالات متحده، به المانیتور گفت که گفت‌وگوهای اخیر روس‌ها و آمریکائیان بر جنوب سوریه متمرکز است. او افزود: «دست‌کم این چیزی است که می‌توانیم از تحولات روی زمین ببینیم. اگر این رویکرد کارآیی داشته باشد، از نظر استراتژیک نیز قابل توجه است. این آزمونی است که آیا روسیه در این باره مصمم است و می‌تواند اجرایش کند یا خیر.»

کمونیچک که دولتش آمریکا را در سوریه نمایندگی می‌کند، با ذکر این که «چنین کاری آسان نخواهد بود»، گفت: «طرف آمریکایی می‌خواهد جزیرهٔ ثبات درست کند؛ مناطقی برای کاهش تنش. روس‌ها اینطور می‌اندیشند که جزیرهٔ ثبات برای جهادی‌ها کار خنده‌داری است… بنابراین، آن‌ها باید یکدیگر را متقاعد کنند.»

این دیپلمات چک ادامه داد: «احساس من این است که روس‌ها به یک توافق سیاسی نیاز دارند تا خارج شوند. آن‌ها می‌خواهند چیزی در دست داشته باشند.»

دولت ترامپ احتمالاً به دلیل حساسیت‌ها پس از آن‌که کاخ سفید به خاطر گزارش سیستم‌های امنیتی آمریکا در مورد دخالت مسکو در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ زیر ضرب قرار گرفت، دربارهٔ تماس‌هایش با روسیه تا کنون طفره رفته است. اتهام این دخالت اکنون موضوع تحقیقات کنگره و روبرت مولر، مشاور مخصوص اف‌بی‌آی است.

مایکل کوفمن، کارشناس امور روسیه در انستیتو کنان، می‌گوید: «آن‌ها باید پشت صحنه بمانند.» به گفتهٔ او اکنون «زمان مناسبی» برای «ابراز این نیست که با روسیه بر سر سوریه پیشرفت‌هایی صورت گرفته است.» وی افزود: «برداشتی وجود دارد مبنی بر این که دولت کنونی در رابطه با رفتار با سوریه به شدت در تنگنا است.»

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، در مصاحبه‌ای با یک روزنامه‌ٔ فرانسوی در این هفته، تلویحاً اشاره کرد که رایزنی‌های روسیه و آمریکا بر مرزهای جنوبی سوریه با اسرائیل و اردن متمرکز است.

پوتین روز ۳۰ مه به روزنامهٔ فرانسوی فیگارو گفت: «اتفاقاً ما اخیراً شاهد تغییراتی بوده‌ایم و به نتایجی واقعی هم رسیده‌ایم. من با پرزیدنت ترامپ تلفنی صحبت کردم و او با کلیت ایدهٔ ایجاد مناطق کاهش تنش موافق بود.»

پوتین گفت: «ما در حال بررسی هستیم که چگونه منافع تمامی کشورهای جنوب سوریه می‌تواند به بهترین نحو حفظ شود، در عین حال این‌که نگرانی‌های تمامی کشورهایی که در منطقه با این موضوع درگیر هستند، لحاظ شود.» او افزود: «من به اردن، اسرائیل و خود سوریه اشاره می‌کنیم. البته، روسیه آماده است تا به نظرات آمریکایی‌ها و شرکای اروپایی‌مان گوش کند. با این حال، چیزی که ما برای گفت‌وگو لازم داریم، این است که روشن و مشخص باشیم؛ نه آن‌که فقط دربارهٔ منافع و تهدیدهای مشترک، حرف خالی بزنیم. نیاز به تلاش واقعی وجود دارد.»

در حالی که وزارت خارجه [آمریکا] دربارهٔ مباحثات اخیر آمریکا و روسیه در مناطق کاهش تنش سکوت اختیار کرده است، پنتاگون دربارهٔ تماس‌های نظامی برای پیشگیری از برخوردهای غیرعمدی با روس‌ها در سوریه سخن گفته است؛ به‌ویژه در شرایطی که ائتلاف به رهبری آمریکا برای بازپس‌گیری رقه از داعش آماده می‌شود.

ژنرال جفری هریگیان، فرمانده نیروی هوایی آمریکا در فرماندهی مرکزی، روز ۲۴ مه به روزنامه‌نگاران در پنتاگون گفت که مضاف بر گفت‌گوهای سرهنگ‌های روس و آمریکایی برای اجتناب از برخوردهای ناخواسته، «مباحثاتی در سطح ژنرال‌های سه‌ستاره (سپهبدها) در… ستاد مشترک صورت گرفته است. او افزود: «در حین آن‌که ما بر سر بسیاری از مسائل روی‌داده کار می‌کردیم، سرلشکرهای معاون من، گفت‌وگوهایی با روس‌ها داشته‌اند.»

او افزود: «بنابراین ما توانایی ارتقاء گفت‌وگوها را تا یک سطح مناسب، داریم. انتظار من این است که هر چه جلو می‌رویم… از آن‌جا که آسمان [سوریه] متراکم‌تر می‌شود… و رژیم به حرکت به سوی شرق ادامه می‌دهد… این گفت‌وگوها مفیدتر شوند. من فکر می‌کنم کاهش ابهام‌ها مؤثر است. کاهش ابهام‌ها به ما اجازه می‌دهد که دریابیم [روس‌ها] کجا می‌روند و در چه جاهایی ممکن است برخورد روی دهد.»

با این حال، هاریگیان گفت که مکالمات دو نیروی نظامی با یکدیگر، شامل بحث دربارهٔ مناطق کاهش تنش در سوریه نیست. او گفت: «در سطح ما، زمانی که با روس‌ها گفت‌وگو داریم، دربارهٔ مناطق کاهش تنش صحبت نمی‌کنیم. ما تنها دربارهٔ عدم برخورد در عملیات‌مان گفت‌وگو می‌کنیم.» 

Found in: vladimir putin, syrian civil war, jordanian-russian relations, jordanian-syrian border, de-escalation zones, us-russian relations, bob corker
x