نبض عراق

آیا ایران به دنبال نفوذ در مناطق سنی‌نشین عراق است؟

p
By
Article Summary
افتتاح یک مدرسه در استان نینوای عراق به نام آیت‌الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، مباحثی را در محفل‌های سیاسی و مردمی عراق به دنبال داشته است.

بغداد - روز چهاردهم سپتامبر، یک مدرسهٔ ابتدایی در برطله در استان نینوا، افتتاح شد. این مدرسه با حمایت ایران تأسیس شد و نام آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر انقلاب اسلامی ایران، بر روی آن قرار گرفت.

سنی‌های عراق، به‌ویژه آن‌ها که ساکن استان نینوا هستند، نام آیت‌الله خمینی را مترادف با جنگ هشت‌سالهٔ این کشور با ایران می‌دانند که از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ میلادی به طول انجامید. تصویر رهبر پیشین جمهوری اسلامی برای مردم این استان عراق، یادآور خاطرات سیاهی است.

افتتاح «مدرسهٔ امام خمینی» در منطقه‌ای سنی‌نشین، واکنش‌های خشم‌آلودی را به دنبال داشت. کنش‌گران و سیاست‌مداران در شهر موصل، این اقدام را «تحریک‌آمیز» خواندند و آن‌را تلاشی برای تحمیل دستور کار ایران از طریق این مدرسه دانستند.

نام آیت‌الله خمینی بر روی یک تابلوی بزرگ چاپ شد و بر روی بلندترین ساختمان مدرسه نقش بست. حسین حامد، مدیر ابنیهٔ آموزشی در ادارهٔ آموزش استان نینوا، می‌گوید که این مدرسه با نام الزهرا ثبت شده است. سئوال این‌جاست که چرا اکنون نام آیت‌الله خمینی بر آن قرار گرفته است؟

وزارت آموزش عراق دربارهٔ گشایش این مدرسه که از نظر بسیاری از عراقی‌ها، نام یکی از چهره‌های جنجال‌برانگیز را با خود دارد، سکوت اختیار کرده است.

سلامه الحسن، سخن‌گوی وزارت آموزش، در پاسخ به تماس تلفنی المانیتور گفت که از گشایش مدرسه‌ای با نام آیت‌الله خمینی آگاه نبوده است. با این حال، افتتاح این مدرسه در هفتهٔ گذشته، با پوشش گستردهٔ رسانه‌ها همراه بود.

جمیله عُبیدی، یکی از نمایندگان استان نینوا در مجلس، می‌گوید که گذاشتن نام آیت‌الله خمینی بر روی یک مدرسه در نینوا، از نظر مردم اقدامی تحریک‌آمیز تلقی می‌شود. بسیاری از افسران ارتش عراق که در جنگ هشت‌ساله با ایران حضور داشتند، اهل این استان هستند.

عبیدی به المانیتور گفت: «مدرسه که توسط یک بنیاد خیریهٔ ایرانی تأسیس شده، نباید نامی سیاسی، مذهبی یا فرقه‌ای داشته باشد. یک چهره مانند آیت‌الله خمینی، احساسات ساکنان موصل را جریحه‌دار می‌کند.»

تعدادی از عراقی‌ها می‌گویند که آیت‌الله خمینی باعث کشته‌شدن هزاران عراقی بود و ایران اکنون نقشی منفی در عراق بازی می‌کند. به همین دلیل، آنان بر این باورند که هیچ توجیهی برای استفاده از اسم آیت‌الله خمینی در یک استان سنی‌نشین عراق وجود ندارد.

حکم الدلیمی، یکی از کنش‌گران در حوزهٔ‌ امدادرسانی در استان نینوا، به المانیتور گفت: «این مدرسه می‌بایست به نام یک رزمندهٔ عراقی که با تروریسم مبارزه کرد، نامیده می‌شد؛ نه خمینی که یک چهرهٔ خارجی است و اکثر عراقی‌ها دل خوشی از او ندارند.»

الدلیمی با حمایت مالی سازمان خیریه برای کمک به ساخت مدرسه مخالفتی نداشت؛ مخالفت او با گذاشتن نام خمینی بر مدرسه بود و این عمل را باعث تحقیر شهر و مردمش می‌دانست.

مقام‌ها و شیوخ عشایر محلی نیز گشایش این مدرسه را تحریکآمیز خواندند. نگرانی آن‌ها در مورد مدرسهٔ مذکور، به باور آنان در مورد دکترین آیت‌الله خمینی بازمی‌گردد؛ آنان معتقدند که دکترین ولایت فقیه، عامل برخی از مشکلات استان در دوران پسا داعش است.

اما مرتضی عبادی، کنسول ایران در اربیل و کاظم یاسین، مدیر مدرسهٔ امام خمینی، اظهار کردند که طرح احداث این مدرسه، پیش از تسخیر موصل به دست داعش در دهم ژوئن ۲۰۱۴ ریخته شده بود، نه پس از آزادی موصل.

در واقع، یک هفته پیش از تسخیر موصل به دست داعش، بخشدار منطقهٔ برطله ساخت مدرسه را معلق کرده بود.

اثیل النجیفی زمانی که فرماندار استان نینوا بود، گفت که فقدان مجوز رسمی لازم، عامل جلوگیری از تکمیل ساخت‌وساز مدرسه بود. او گفت: «گزینش نام خمینی در نینوا، با هدف ایجاد فتنه در این استان بوده است.»

این مدرسه، ۱۲ کلاس دارد که با اسم ۱۲ امام شیعه نام‌گذاری شده‌اند. شبکهٔ ایرانی العالم گزارش کرد که در این مدرسه، علوم اسلامی تدریس می‌شود تا نسل جدیدی با ایدئولوژی آیت‌الله خمینی فارغ‌التحصیل شوند.

مزاحم الحویت، سخن‌گوی عشایر عرب در استان نینوا، تهدید کرد که موضعی جدید در برابر این مدرسه اتخاذ خواهد شد. او گفت که شورای استانی نینوا در قبال گشایش این مدرسه، مسئولیت کامل «قانونی و اخلاقی» دارد.

سنی‌ها تنها کسانی نیستند که نگرانی خود را ابراز کرده‌اند. احزاب شیعه نیز نسبت به تنش‌های منتج از آثار نام مدرسه، واهمه دارند و در مورد خون‌ریزی‌های بالقوه، هشدار داده‌اند.

محمد سالم،‌ یکی از نمایندگان مجلس از جمعیت شبک (یکی از اقوام شیعه کرد عراق)، در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت: «ضروری است تا از به‌کارگیری نام‌هایی که ممکن است حمله علیه شبک‌ها را به دنبال داشته باشد، پرهیز شود. از این رو، ما مخالف اطلاق نام خمینی به مدرسه در روستای کردنشین خانزه تپه در نزدیکی برطله هستیم.»

به نظر می‌رسد ایران در تلاش است تا پس از عملیات آزادسازی مناطق، در جمعیت سنی عراق نیز نفوذ کند تا حمایت مردمی و سیاسی را از مواضع و منافعش در عراق، بالا ببرد. همانگونه که این کار را در مناطق شیعه‌نشین انجام داده است و اکنون نفوذ بالایی در آن‌ها دارد.

پیش از ساخت مدرسهٔ مذکور، دفاتر احزاب و گروه‌های مسلح شیعه در مناطق سنی‌نشین که به تازگی آزاد شده‌اند، گشایش یافت. این امر به عنوان تلاشی برای بسط و توسعهٔ اسلام سیاسی شیعه در این مناطق تعبیر شده است. 

پیش‌تر نیز تصاویر آیت‌الله خمینی در خیابان‌های بغداد شیوع یافته بود و یک خیابان در بصره به نام او نام‌گذاری شده بود. در سال ۲۰۱۵، نام آیت‌الله خمینی بر جادهٔ منتهی به فرودگاه شهر نجف قرار گرفت و واکنش‌های خشمگینانه‌ای را در میان عراقی‌های شیعه و سنی، برانگیخت.

افتتاح مدرسهٔ امام خمینی در منطقه‌ای که دارای یک ترکیب جمعیتی ناهمگون است، می‌تواند باعث ایجاد تنش و تحریک فرقه‌های مختلف شود. کوچک‌ترین حمله از جانب یک شهروند یا یک فرد افراطی، می‌تواند مشکلات امنیتی و مذهبی جدی ایجاد کند. برای شیعیان، ممکن است آیت‌الله خمینی رهبر انقلاب اسلامی باشد اما سنی‌ها او را «جنایتکار»ی می‌بینند که هزاران تن از آنان را کشته است.

x