ISRAEL PULSE

בעברית

ישראל פולס


 

شناسایی مرزهای ۱۹۶۷ در اساس‌نامه جدید حماس

Author: Shlomi Eldar

سرانجام، رسمیت پیدا کرد: جنبش مقاومت اسلامی (حماس) روز یکم ماه مه اعلام کرد که مرزهای سال ۱۹۶۷ را میان اسرائیل و حکومت خودگردان فلسطین، به رسمیت می‌شناسد. این، موضوعی پیش پا افتاده نیست. اساس‌نامهٔ تند و تیز حماس که تنها ۹ ماه پس از تشکیل این گروه، در سال ۱۹۸۸ منتشر شد، جایی برای چنین توافقی باقی نمی‌گذاشت. شیخ احمد یاسین و سایر بنیان‌گذاران حماس به‌وضوح مرزهای کشور اسلامی فلسطین که قصد برپایی‌اش را داشتنند، ترسیم کرده بودند: از دریای مدیترانه تا رود اردن، شامل تمامی خاک اسرائیل و کرانهٔ باختری. آن اساس‌نامه، منازعهٔ اسرائیل و فلسطینیان را یک جنگ میان پیروان اسلام و یهودیان خوانده بود. آن اساس‌نامه با قید این‌که اسرائیل در سرزمین‌های «وقفی» بنا شده، راه هر گونه مصالحه را بسته و قید کرده بود که هر کس از بازپس‌گیری سرزمین‌ها چشم بپوشد، کافر و خائن به اسلام است.

SummaryPrint به‌ رسمیت شناختن مرزهای ۱۹۶۷، بخشی از میراث واقع‌گرایانهٔ خالد مشعل، رئیس شاخهٔ سیاسی حماس خواهد بود. اما به نظر نمی‌رسد که این کار، اسرائیل را به سادگی قانع کند.
Author

ماده ۱۱ میثاق حماس می‌گفت: «سرزمین فلسطین، وقف اسلامی است که تا روز قیامت برای نسل‌های مسلمان متبرک شده است. این سرزمین یا هر بخشی از آن نباید به هدر رود؛ نباید از این سرزمین یا هر بخشی از آن چشم پوشید. نه یک کشور عربی نه حتی تمام آن‌ها، نه هیچ شاهی و نه هیچ رئیس جمهوری یا حتی تمامی شاهان و رؤسای جمهوری، نه هیچ سازمانی یا تمامی سازمان‌ها، چه فلسطینی و چه عرب، حق چنین کاری ندارند.»

در طول سالیان، رهبران جنبش، از جمله یاسین، دریافتند که فاصله‌ای عظیم میان سند بنیان‌گذاری حماس و واقعیات روی زمین، وجود دارد. علی‌رغم آن‌که در تظاهرات مختلف نوار غزه، تحت کنترل حماس، هنوز شعارهای محو اسرائیل و برقراری سرزمین‌های اسلامی به جای آن، شنیده می‌شود، رهبران حماس نیک می‌دانند که هیچ‌کدام از این دو شعار به حقیقت نخواهند پیوست. اسرائیل، واقعیتی است که حادث شده و یک کشور قوی و توسعه‌یافته است. خواست نابودی چنین موجودیتی، به هیچ جا نخواهد رسید. در طول سال‌های اخیر، رهبران ارشد حماس بر خلاف سند تأسیس گروه‌شان، گاه و بی‌گاه سعی کردند تا با «دشمن صهیونیستی» تماس‌هایی مخفی داشته باشند.

افرائیم هلوی، رئیس پیشین موساد، در کتاب خود به نام «مردی در سایه» نوشت که حتی یاسین می‌خواست تا راه گریزی از آن سند دست و پا گیر بیابد؛ سندی که خود آن را نوشته بود. هلوی تأکید می‌کند که پس از تلاش ناکام ترور خالد مشعل، رئیس شاخه‌ٔ سیاسی حماس در سال ۱۹۹۷ در اردن، ملک حسین از هلوی پرسید که چرا اسرائیل پیشنهاد یاسین را -که آن زمان در اسرائیل زندانی بود- برای یک آتش‌بس دراز مدت، نپذیرفته است. هلوی تا آن زمان هیچ‌گونه خبری از آن پیشنهاد نداشت زیرا نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو چنین چیزی را به اطلاع مقام‌های ارشد نظامی کشورش نرسانده بود.

هلوی توضیح می‌دهد که ابتکار آتش‌بس چند دهه‌ای، بر خلاف یک معاهدهٔ دیپلماتیک، مانوری عالی می‌بود تا از احاطهٔ فاز دینی و مبحث زمین‌های وقفی جلوگیری کند و سدی برابر جهاد علیه اسرائیل ایجاد نماید. 

همچنین مشعل در سال ۲۰۰۵ یک پیشنهاد رسمی برای توافق سیاسی به اسرائیل فرستاد که از طریق یک واسطهٔ غربی به رئیس وقت شین‌بت، یووال دیسکین، ارسال شد. من در کتابم به نام «حماس را بهتر بشناسیم» که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، سندی را با عنوان «همزیستی مسالمتآمیز» منتشر کردم که مشعل برای متقاعد کردن ایهود اولمرت، نخست وزیر وقت، به توافق با حماس، به دست دیسکین رسانده بود. آن سند نشان می‌داد که حماس پیشنهاد کرده تا بدون شناسایی رسمی اسرائیل، آتش‌بسی بلند مدت برقرار شود و بر پایه‌ٔ درکی متقابل، مبتنی بر مرزهای ۱۹۶۷، به درگیری مسلحانه خاتمه داده شود.

این تلاش‌ها، حتی پس از مردود دانسته‌شدن از جانب اسرائیل، ادامه یافتند. غازی حمد، معاون پیشین وزارت خارجه در دولت حماس و رئیس کنونی بخش انرژی در غزه، طی مصاحبه‌ای که در سال ۲۰۱۳ با المانیتور انجام داد، گفت اغلب رهبران جنبش به این نتیجه رسیده‌اند که هیچ گزینه‌ای غیر از بهرسمیت شناختن مرزهای ۱۹۶۷ وجود ندارد.

حماس در سخنرانی‌اش که هفتهٔ گذشته در قطر به مناسبت پنجاهمین سالروز جنگ شش روزه‌ٔ ۱۹۶۷ ایراد کرد، در ملاء عام پذیرفت که حماس از بیانیه‌ٔ تأسیس خود کوتاه آمده و می‌خواهد بر مبنای مرزهای پیش از آن جنگ سرنوشت‌ساز مذاکره کند. مشعل اشاره‌ای به آتش‌بس نکرد اما شناسایی مرزهای ۱۹۶۷ یک پیام روشن به اسرائیل و جامعهٔ جهانی است که جنبش مقاومت اسلامی عمل‌گرایی بیشتری پیشه کرده و باید با چشم دیگری بدان نگریسته شود.

دفتر نتانیاهو در واکنش به تغییر اساس‌نامهٔ حماس بیانیه‌ای منتشر کرد و این کار را نوعی استتار و پوشش دانست. در بیانیه آمده است: «ما مشاهده می‌کنیم که حماس به هزینهٔ تمام منابعش ادامه می‌دهد تا نه تنها برای جنگ با اسرائیل آماده شود، بلکه به کودکان در غزه آموزش می‌دهد که خواستار نابودی اسرائیل شوند.»

زمان‌بندی رونمایی از برنامهٔ دیپلماتیک حماس بسیار مهم است. مشعل در ایام پایانی تصدی بر جایگاه سیاسی خود به سر می‌برد و اعلام کرده است که مجدداً برای رهبری جنبش نامزد نخواهد شد. او در حال ترسیم خط مشی جدید و عمل‌گرایی برای خلف خود است که احتمالاً اسماعیل هنیه، نخست وزیر پیشین حماس، خواهد بود.

مشعل خبر تغییر اساس‌نامه را دقیقاً در شبی اعلام کرد که بنا بود رقیبش محمود عباس، با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، دیدار کند. حماس دریافته است که اسرائیل و فلسطینی‌ها (از طریق رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین در کرانهٔ باختری) ممکن است به زودی مذاکرات خود را از سر بگیرند و موضع رادیکال حماس می‌تواند این گروه را منزوی کند، سلطه‌اش را بر نوار غزه از بین ببرد و آن را در معرض مشکلات اقتصادی کمرشکن قرار دهد. تحریمهایی که ماه گذشته از سوی عباس بر غزه تحمیل شده و تصمیمش برای خروج از همکاری با حماس، فشارهای بیشتری بر این گروه آورده است.

و با این حال، هنوز معلوم نیست که تدبیر مشعل کارآیی داشته باشد. قدرت حماس در پایین‌ترین حد تاریخی‌اش است و پیشنهاد این گروه نیز از موضع ضعف و نگرانی جدی برای آینده، ناشی می‌شود. رهبران این جنبش ممکن است بر این باور باشند که تغییری بنیادین در موضع‌شان داده‌اند، اما با توجه به شرایط کنونی‌شان، هیچ رهبری در اسرائیل، شناسایی مرزهای ۱۹۶۷ را بدون به‌رسمیت شناختن کشور اسرائیل و تعهد برای خاتمه مبارزه مسلحانه با آن، کافی نخواهد دانست. رهبران حماس به سختی تلاش می‌کنند تا میان اساس‌نامه‌ای که راه به هیچ جا نداشت با یک تغییر واقعی، حد وسطی را انتخاب کنند. اما اگر آن‌ها به یک آیندهٔ واقعی می‌اندیشند، باید بیشتر تلاش کنند. 

Read More: http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/05/israel-hamas-charter-khaled-meshaal-ismail-haniyeh-borders.html

Original Al-Monitor Translations

בעברית
Read in English

ترجمه با گوگل

More from  نبض اسرائیل

©2017 Al-Monitor. All rights reserved.

Get Al-Monitor delivered to your Inbox

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X

سهم بردن