نبض ایران

آیا فیلم بعدی برنده اسکار ایران به زبان اسپانیایی خواهد بود؟

p
By
Article Summary
کارگردان سرشناس ایرانی، اصغر فرهادی، در حال ساخت فیلمی به زبان اسپانیایی با حضور بازیگران مطرح این کشور ، پنه لوپه کروز و خاویر باردم، می باشد.

جدیدترین فیلم اصغر فرهادی، کارگردان ایرانی، درامی است هیجان‌انگیز درباره یک زوج روستایی که در کشور اسپانیا ساخته خواهد شد. نقش‌های این زوج را قرار است خاویر باردم و پنه لوپه کروز بازی کنند. این دومین فیلم اصغر فرهادی است که خارج از ایران ساخته می شود. او در سال 2013 فیلم "گذشته" را با بازی برنیس بژو در کشور فرانسه ساخت. بژو برای این نقش جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره کن را به دست اورد. جایزه‌ای که پیش از او و در سال 2010، ژولیت بینوش فرانسوی برای بازی در فیلم کپی برابر اصل، ساخته عباس کیارستمی از هیات داوران جشنواره کن دریافت کرده بود.

"کپی برابر اصل" در واقع اولین فیلم سینمایی بلند کیارستمی بود که خارج از ایران –ایتالیا- ساخته شد. او بعد از آن و در سال 2012، فیلم "مثل یک عاشق" را در کشور ژاپن تصویربرداری کرد. کیارستمی پس از نمایش این فیلم در کن، در گفت‌وگو با یک خبرگزاری دولتی در ایران در پاسخ به این سوال که چرا برای ساخت فیلم به ایران نمی‌رود، گفت: " من درخواست مجوز ارايه بكنم، آن‌را به‌راحتي به من مي‌دهند اما هيچ تضميني بابت اينكه اين مجوز حداقل شش ماه يا تا زماني كه فيلم آماده شود، اعتبار داشته باشد، نيست. بنابراين نمي‌شود سرمايه ديگران و روان خودم را به خطر انداخت. بنابراين تا وقتي مجوز فيلم معناي واقعي خود را نداشته باشد در ايران فيلم نخواهم ساخت."

اشاره کیارستمی به قانون دریافت پروانه ساخت فیلم در مرحله تولید و سپس دریافت پروانه نمایش فیلم در مرحله اکران از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. در واقع فیلم‌های زیادی در ایران پروانه ساخت دریافت می‌کنند اما در مرحله اکران از دریافت پروانه نمایش بازمی‌مانند. مساله‌ای که ریسک سرمایه‌گذاری در سینمای ایران را برای تهیه‌کننده‌ها افزایش می‌دهد.

در کنار اصغر فرهادی و عباس کیارستمی، کارگردان‌های ایرانی دیگری نیز ساخت فیلم در خارج از ایران را تجربه کرده‌اند. برخی از این فیلم‌ها در ایران به نمایش عمومی درآمدند و برخی دیگر هیچ‌وقت به مرحله اکران نرسیدند.

"من جزو اولين كسانی بودم که بعد از انقلاب برای ساخت فیلم به فرانسه دعوت شدم. وقتی دلیل‌اش را از تهیه کننده‌ای که من را دعوت کرده بود پرسیدم گفت به این دلیل که می‌خواهیم برای قشر نوجوان و جوان فیلم بسازیم و چون تو در این زمینه کار کردی و ما فیلم های‌ات را دیدیم، فکر می‌کنیم تاثیرگذاری‌ات بیشتر از کارگردان‌های دیگر است. من هم البته مشتاق بودم."

این حرف‌ها را ابوالفضل جلیلی، کارگردان ساکن ایران به المانیتور می‌گوید. جلیلی تا کنون 15 فیلم در ایران ساخته که تمام ان‌ها پروانه ساخت دارند اما پروانه نمایش دریافت نکردند. او در سال 1999 برای فیلم چند اپیزودی "قصه‌های کیش" به همراه ناصر تقوایی و محسن مخلباف، دیگر کارگردان‌های ایرانی نامزد نخل طلای کن شد.

جلیلی می‌گوید دلیل اشتیاق‌اش برای ساخت فیلم خارج از ایران، تنها عدم نمایش فیلم‌های‌اش نبوده: "برای این بود که بروم و تجربه کسب کنم در دنیای خارج از ایران. فکر می کنم این موضوع درباره عباس کیارستمی و فرهادی هم صادق است."

هرچند به عقیده او ساخت فیلم در چنین شرایطی برای کارگردان ایرانی ریسک دارد: "این‌که به دلیل عدم شناخت کامل از فرهنگ کشور دیگر، به سینمای‌اش لطمه بزند. کیارستمی خیلی با احتیاط این کار را می‌کرد. گذشته فرهادی هم با بازیگران ایرانی در فرانسه ساخته شد. در واقع می‌شود گفت فیلمی ایرانی بود که در فرانسه ساخته شد."

جلیلی به مشکل سرمایه‌گذاری در سینمای ایران نیز اشاره می‌کند و می‌گوید اصغر فرهادی حالا به واسطه داشتن تهیه‌کننده‌های قوی، با بهترین امکانات در حال فیلم‌سازی است. امکاناتی که در ایران به آن دسترسی وجود ندارد.

تهیه‌کننده‌ پروژه اسپانیایی زبان فرهادی که هنوز نام آن منتشر نشده، کمپانی "ال دسو" به مدیریت پدرو و آگوستین آلمادوار و کمپانی فیلم ممنتو به مدیریت الکساندر ماله‌گای است. ماله‌گای که پیش از این تهیه‌کنندگی دو فیلم "گذشته" و "فروشنده" را بر عهده داشته، پروژه‌ اسپانیایی‌زبان فرهادی را نتیجه "آرزوی این کارگردان و پنه‌لوپه کروز در همکاری با یکدیگر دانسته."

البته با توجه به محدودیت‌ها و موانع موجود برای بازیگران زن در سینمای ایران، به ویژه در زمینه پوشش (یا حجاب) طبیعی به نظر می‌رسد که فرهادی برای تحقق این آرزو لوکیشن خارج از ایران را در نظر بگیرد. هرچند این مساله باعث نمی‌شود تا فرهادی، فیلمنامه او و بازیگران‌اش از این محدودیت‌ها کاملن دور بمانند.

او در یک نشست خبری پس از نمایش فیلم "گذشته" در جشنواره کن درباره "تجربه کار کردن در فضای آزاد" گفت: "من با دو سال بیرون از ایران ماندن، احساس آزادی کامل نمی کنم. تنها آن سایه سنگین محدودیت را حس نمی کنم و آرامش بیشتری دارم. من در فرانسه، نوع محدودیت‌های ایران را ندارم اما محدودیت‌های اقتصادی و فشار تهیه کننده هم هست و محدودیت‌هایی که خودم از آنها آگاه نیستم."

همکاری فرهادی و کروز قرار بود پس از ساخت فیلم گذشته آغاز شود، اما تصمیم کارگردان یکباره تغییر کرد و برای ساخت "فروشنده" به ایران بازگشت. او در گفت‌وگویی با روزنامه اعتماد در ایران گفت : "احساس کردم اگر بخواهم سه سال دیگر دور از ایران باشم و فیلم بسازم، خیلی سخت خواهد شد. از بازیگران و تهیه‌کنندگان فیلم خواستم مدتی صبر کنند... در واقع تصمیمی غیرمنتظره و غریزی بود. ما لوکیشن‌ها را در اسپانیا در نظر گرفته بودیم اما تصمیم گرفتم به ایران بازگردم و در اینجا فیلمی بسازم...قطعا فکر می‌کنم که پایم باید همین‌جا [ایران] باشد. به نظرم هیچ فیلمسازی نمی‌تواند مدعی چنین چیزی باشد مگر اینکه برود در فرهنگی مدت‌ها زندگی کند و همان‌جا بماند و رشد کند. هر فیلمسازی در فرهنگ و زبان خودش می‌تواند تمام توانش را نشان دهد."

به نظر می‌رسد در روزهایی که "فروشنده"، فیلم ساخت ایران فرهادی، نامزد بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان گلدن گلوب شده،  فرهادی در اسپانیا در تدارک مراحل مقدماتی ساخت فیلم جدیدش به سر می‌برد. به گفته او این تصمیم که گاهی خارج از ایران فیلم بسازد دلایل مختلفی دارد: "از یک‌سو دلایل سینمایی است؛ اینکه بتوانی با یک گروه جدید، در شرایطی متفاوت، تجربه‌ تازه‌ای را کسب کنی. از سوی دیگر دلایلی غیرسینمایی؛ متاسفانه کار کردن من در ایران با حاشیه‌های زیادی همراه شده که گاهی ناچارم فاصله بگیرم و دوباره برگردم."

Found in: spain, iranian culture, filmmaking, film production, asghar farhadi, actor

Zahra Alipour is an Iranian journalist based in Paris who focuses on cultural affairs. She has reported for several leading Iranian media outlets.

x